خوانش تفسيري آيه «يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ» با تكيه بر ديدگاه علامه طباطبايي

واژه امام هفت بار در قرآن آمده است. يكي از آن موارد، آيۀ «يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ» است. دربارۀ معناي امام در آيه، هشت قول از سوي مفسران نقل شده است. مفسران بزرگ فريقين هرچند در مفهوم امام در آيه مذكور با يكديگر اختلاف‌نظر دارند، اما آنان با توجه به اينكه هدايت امام را از نوع ارائه طريق دانسته‌اند، در اين نظر مشترك‌اند. علامه طباطبائي با استفاده از روش تفسيري خود، توانسته است افزون بر اين موضوع، از آيه يادشده، لزوم وجود امام حيّ در هر عصر را نيز استخراج نمايد. نظر بر اهميّت اين بحث در انديشه اسلامي و پيوند آن با موضوع مهدويت، تحقيق پيش‌روي با روش توصيفي ـ تحليلي، مي‌كوشد به پرسش چگونگي دستيابي علامه به اين نتيجه پاسخ دهد. به نظر مي‌رسد مبناي اين تحليل، فهم و برداشت خاصي است كه ايشان از حقيقت امامت دارد. از منظر علامه، امامت به معناي مطلق هدايت نيست، بلكه هدايتي است كه به امر الهي صورت مي‌گيرد. درحالي‌كه بسياري از مفسران، اين هدايت را ارائه طريق مي‌دانند، علامه با توجه به قيد «بأمرنَا» در دو آيه 73 سوره انبياء و آيه 24 سوره سجده، امامت را ملازم با ايصال الي المطلوب معرّفي كرده است. از منظر علامه، وصف امامت به هدايت به امر، ما را به پيوستگي اين جريان و لزوم آن، رهنمون مي‌سازد.