مسئله برتري خضر بر موسي در سنت تفسير عرفاني، با نظر به تفسير آيات 62 تا 80 سوره كهف

برخي از صوفيان داستان قرآني موسي و خضر را، به دليل برتري خضر بر موسي در ظاهر داستان، دليل بر برتري ولايت بر نبوت دانسته‌اند. در مقابل برخي ديگر، از برتري مقام موسي بر خضر سخن گفته‌اند. برتري خضر بر موسي، مشكلات الهياتي پديد مي‌آورد و براي حل اين مشكل در كلمات مفسران و به تبع آنان متصوفه مواردي طرح شده است كه برخي ضعيف و برخي قوي است. برخي از اين وجوه عبات‌اند از: موسايي كه به مصاحبت با خضر مأمور شد، موساي كليم نيست؛ خضر فرشته‌اي الهي بود و موساي كليم مأمور به صحبت با فرشته‌اي بود؛ برتري خضر بر موسي نسبي است نه مطلق؛ خضر خود پيامبري الهي بوده است و تبعيت موسي از او تبعيت يك پيامبر از پيامبر ديگر است. پاسخ آخر نزد اكثر مفسران نيز مقبول است. خضر خود پيامبر بوده است و استفاده موسي از خضر مانند استفاده او از محضر شعيب است. از نخستين تفاسير اهل سنت و شيعيان تا روزگار ما اين نظر مورد اشاره مفسران بزرگي چون طبري، سمرقندي، بيضاوي، ابوحيان اندلسي و صوفياني چون بخاري، قشيري، هجويري، غزالي، سنايي، عين‌القضاه و علاءالدوله سمناني است. به نظر مي‌رسد از ميان اين اقوال كه ما را در حل مسئله برتري خضر بر موسي ياري مي‌كند، اين قول رَوايي بيشتري داشته باشد، زيرا: اولاً مورد تأييد روايات فريقين است؛ و ثانياً منافاتي با پيامبرشناسي اسلامي ندارد و ثالثاً با ساير آيات قرآن كريم نيز هماهنگ است.