مسئله‌ جانشيني در شاهنامه‌هاي مصور سه شاهزاده‌ تيموري (شاهنامه‌ها‌ي بايسنقري، ابراهيم سلطان و محمد جوكي)

در حكومت‌هاي مختلف و در دوره‌ زمامداري حاكمان متفاوت در ايران، پذيرش متن سياسي و شاهانه شاهنامه و افزودن معاني تازه از طريق تصاوير نوعي مشروعيت سياسي – فرهنگي براي سفارش‌دهنده‌هاي شاهنامه‌هاي مصور همراه داشت. در دوره تيموري و حكومت شاهرخ سه فرزند او كه در پايتخت يا در نواحي ديگر به عنوان حاكمان محلي كتابخانه هاي فعال براي مصورسازي كتاب داشتند، سفارش شاهنامه مورد توجه ويژه بود. ابراهيم سلطان در شيراز، بايسنقر و محمد جوكي در هرات هر كدام در كتابخانه‌هاي خود نسخه‌ خطي شاهنامه با شباهت ‌ها و تفاوت ‌هايي سفارش دادند. اين شاهنامه‌ها از وجوه مختلف قابل بحث اند. هدف از پژوهش حاضر دريافت ميزان تمايل اين شاهزاده‌ ها به جانشيني پدر است چرا كه هر سه پيش از پدر از دنيا رفتند و هرگز دستشان به تاج و تخت پادشاهي نرسيد. پژوهش حاضر در پي پاسخ به اين پرسش ‌هاست: در چه موقعيتي هر سه شاهزاده تيموري( فرزندان شاهرخ) شاهنامه‌هاي مصور سفارش داده‌اند؟ چگونه توسط موضوعات نگاره‌هاي شاهنامه‌هاي مصور مي‌توان به انگيزه‌ي پادشاهي و جانشيني پدر پي برد؟ با فرض پذيرفتن اين كه شاهنامه‌هاي مصور متأثر از زمينه‌هاي پيدايش خود هستند چگونه مي‌توان نگاره‌ها را در اين راستا تحليل كرد؟ و در نهايت چرا سفارش‌دهندگان از شاهنامه براي بيان آرزوي خويش بهره برده‌ اند؟ در اين پژوهش با روش توصيفي _ تحليلي، به مطالعه تطبيقي نگاره ‌هاي اين سه شاهنامه پرداخته شده و جمع‌آوري اطلاعات به صورت اسنادي و كتابخانه‌ اي بوده است. در پايان يافته ‌ها نشان مي دهند كه شاهنامه ‌هاي برادران تيموري با داستان‌هايي كه براي مصور شدن انتخاب كرده‌اند، به شكلي بيانيه سياسي سفارش‌ دهندگان و نشان‌ دهنده ذهنيت آنها نسبت به مساله جانشيني و در نهايت پادشاهي هستند.