مقايسه فرآيند توسعه در ايران و ژاپن در چارچوب نظريه آدريان لفت ويچ از سال 1850 تا 1900 ميلادي

توسعه، امري زمينه محور، تاريخمند و مبتني بر زيست جهان و ويژگي هاي روان شناختي، اجتماعي و سياسي ملت ها است. در چنين بافتاري است كه نتيجه پيوند و همگرايي و يا عدم تعامل و واگرايي عناصر مختلف بروز پيدا مي كند. پژوهش پيش رو به روش نهادگرايي تطبيقي با بهره گيري از نظريه دولت توسعه گراي آدريان لفت ويچ به بررسي و مقايسه موضوع توسعه اقتصادي با تمركز بر سه گانه سياست-دولت-توسعه در كشورهاي ايران و ژاپن در دوره زماني 1900-1850 ميلادي پرداخته است. تكنيك مورد استفاده در اين پژوهش؛ فيش برداري و استفاده از اسناد و آمارهاي موجود بوده است. پرسش اصلي پژوهش اين است كه سطح خودگراني نهادهاي دولتي، ويژگي هاي نظام ديواني و وضعيت تاريخي ايران، ژاپن در ارتباط با نظام بين المللي، چگونه بر تجربه توسعه، در دوره تاريخي مورد نظر، در اين كشورها تاثير گذاشته است؟ نتايج به دست آمده حاكي از آن است كه ژاپن به دليل ايجاد يك دولت مستقل و ايجاد شبكه اي از نخبگان توسعه گرا بر مبناي يك بروكراسي قوي و منسجم توانست با هموارسازي بستر بين المللي مناسب، به كاميابي دست يابد و با به دست آوردن رتبه هفده شاخص تركيبي توسعه در سال 2021 در زمره كشورهاي توسعه يافته قرار بگيرد، اما ايران به دليل عدم ايجاد بروكراسي مناسب و تاسيس دولت خودگران نتوانست به اين امر خطير دست يابد و با كسب رتبه يكصدونه در زمره كشورهاي توسعه يافته در وضعيت هشدار قرارگرفت. از اين حيث، موضوع توسعه براي ايران در قالب يك مفهوم حسرت و رازوارگي باقي ماند