تعيين اثربخشي روان ‌درماني گروهي شناختي مبتني ‌بر ذهن ‌آگاهي بر وزن، تصوير بدني و عزت‌ نفس افراد مبتلا به چاقي

زمينه و هدف: لازمهٔ كمك به افراد مبتلا به چاقي، شناخت عوامل مؤثر بر وزن، تصوير بدني و عزت‌نفس اين افراد است. هدف پژوهش حاضر، تعيين اثربخشي روان‌درماني گروهي شناختي مبتني‌ بر ذهن‌آگاهي بر وزن، تصوير بدني و عزت‌نفس افراد مبتلا به چاقي بود. روش‌ بررسي: پژوهش حاضر از نوع پيش‌آزمون و پس‌آزمون و پيگيري با گروه گواه بود. جامعهٔ آماري را تمامي افراد مبتلا به چاقي مراجعه‌كننده به مركز مشاوره ‌و‌ روان‌شناسي روان‌مهر شهر تهران در سال ۱۳۹۸ تشكيل دادند. از بين آن‌ها تعداد ۳۲ نفر به‌روش نمونه‌گيري دردسترس، داوطلب مشاركت وارد مطالعه شدند و به‌صورت تصادفي در گروه آزمايش (۱۶ نفر) و گواه (۱۶ نفر) قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از شاخص تودهٔ بدن، پرسشنامۀ سلامت عمومي (گلدبرگ و هيلر، ۱۹۷۹)، پرسشنامهٔ عزت‌نفس كوپراسميت (كوپر اسميت، ۱۹۷۶) و پرسشنامهٔ تصوير بدني (كش و لاوالي، ۱۹۹۷) جمع‌آوري شدند. درمان مبتني‌بر ذهن‌آگاهي در هشت جلسهٔ نوددقيقه‌اي و هفته‌اي يك‌بار به‌مدت دو ماه براساس بستهٔ آموزشي كابات‌زين (۲۰۱۹) صرفاً براي گروه آزمايش اجرا شد. داده‌ها با استفاده از روش تحليل واريانس با اندازه‌گيري ‌مكرر، آزمون‌هاي تعقيبي بونفروني، خي‌دو و تي مستقل در نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۲ تحليل‌ شدند. سطح معناداري آزمون‌ها ۰٫۰۵ در نظر گرفته‌ شد. يافته‌ها: آموزش ذهن‌آگاهي به‌طور معناداري منجربه بهبود شاخص تودهٔ ‌بدني (وزن) (اثر گروه: ۰٫۰۰۱ p، اثر زمان: ۰٫۰۰۱ p، اثر زمان*گروه: ۰٫۰۰۱ p)، تصوير بدني (اثر گروه: ۰٫۰۰۱ p، اثر زمان: ۰٫۰۰۱ p، اثر زمان*گروه: ۰٫۰۰۱ p) و عزت‌نفس (اثر گروه: ۰٫۰۰۱ p، اثر زمان: ۰٫۰۰۱ p، اثر زمان*گروه: ۰٫۰۰۱ p) در گروه آزمايش در پس‌آزمون و پيگيري شد؛ همچنين نتايج حاكي‌از آن بود كه اثربخشي درمان ذهن‌آگاهي در مرحلهٔ پيگيري براي هر سه متغير وزن (۰٫۹۶=p)، تصوير بدني (۰٫۷۲=p) و عزت‌نفس (۰٫۸۱=p) ماندگار بود. نتيجه‌گيري: براساس يافته‌هاي اين پژوهش، روان‌درماني گروهي شناختي مبتني‌بر ذهن‌آگاهي بر وزن، تصوير بدني و عزت‌نفس افراد مبتلا به چاقي تأثير دارد.