مقايسۀ اثربخشي اميد درماني و معنويت‌ درماني بر رفتار خود مراقبتي، افسردگي و HbA1c در زنان ميانسال مبتلا به ديابت نوع دو

زمينه و هدف: مداخلات روان‌شناختي در مديريت متغيرهاي بيولوژيك، افسردگي و كيفيت زندگي بيماران مبتلا به ديابت مؤثر هستند؛ بنابراين هدف از انجام اين پژوهش، مقايسۀ اثربخشي اميددرماني و معنويت‌درماني بر رفتار خودمراقبتي، افسردگي و ‏‎ HbA1c در زنان ميانسال مبتلا به ‏ديابت نوع دو ‏بود.‏ روش‌بررسي: پژوهش حاضر، نيمه‌آزمايشي از نوع پيش‌آزمون، پس‌آزمون و پيگيري با گروه گواه بود. جامعهٔ آماري تمامي بيماران ‏زن مبتلا به ديابت نوع دو مراجعه‌كننده به مركز تحقيقات ديابت، متابوليسم و غدد تهران در سال ۱۳۹۹ بودند. به‌روش نمونه‌گيري دردسترس ۴۵ نفر از داوطلبان واجد شرايط وارد پژوهش شدند. سپس به‌طور تصادفي در دو گروه آزمايشي اميددرماني و معنويت‌درماني و يك‌ گروه گواه قرار گرفتند (هر گروه پانزده نفر). صرفاً براي گروه‌هاي آزمايش اميد‌درماني و معنويت‌درماني هركدام در هشت جلسهٔ نوددقيقه‌اي برگزار شد. براي جمع‌آوري داده‌ها پرسشنامهٔ افسردگي بك (بك و همكاران، ۱۹۶۱)، پرسشنامهٔ خودمراقبتي (توبرت و همكاران، ۲۰۰۰) و ‏آزمايش HbA1c خون به‌كار رفت. داده‌ها با استفاده از روش تحليل واريانس با اندازه‌گيري مكرر و آزمون‌ تعقيبي بونفروني در نرم‌افزار ‏SPSS نسخهٔ ۲۰‎‏ در سطح معناداري ۰٫۰۵ تجزيه‌و‌تحليل شدند. يافته‌ها: اميددرماني و معنويت‌درماني بر افسردگي (۰٫۰۰۱ p) و HbA1c با (۰٫۰۲۴=p)  اثر كاهنده و بر خودمراقبتي (۰٫۰۰۱ p) اثر افزاينده داشتند. تفاوت معنادار بين دو نوع درمان صرفاً براي متغير افسردگي وجود داشت (۰٫۰۳۸=p). بين مراحل پيش‌آزمون با پس‌آزمون و پيش‌آزمون با پيگيري براي سه متغير مذكور تفاوت معنادار وجود داشت (۰٫۰۰۱ p)؛ اما بين مراحل پس‌آزمون و پيگيري براي اين متغيرها تفاوت معنادار مشاهده نشد كه بيانگر ماندگاري تأثير مثبت اميددرماني و معنويت‌‌درماني در مرحلهٔ پيگيري بود. نتيجه‌گيري: براساس يافته‌هاي اين پژوهش، اميددرماني و معنويت‌درماني بر ‏كاهش افسردگي و HbA1c‏ و افزايش خودمراقبتي در بين زنان ميانسال مبتلا به ديابت نوع دو تأثير دارند، اما براي متغير افسردگي، اميددرماني درمقايسه با معنويت‌درماني اثربخش‌تر است.