مقايسهٔ اثربخشي رفتاردرماني ديالكتيكي و شناخت ‌درماني مبتني ‌بر ذهن ‌آگاهي بر ناگويي خُلقي در مردان داراي اختلال اعتياد به مواد مخدر

زمينه و هدف: بين مؤلفه‌هاي ناگويي خُلقي در معتادان و افراد عادي تفاوت معنادار وجود دارد؛ بنابراين پژوهش حاضر با هدف مقايسهٔ اثربخشي رفتاردرماني ديالكتيكي و شناخت‌درماني مبتني‌بر ذهن‌آگاهي بر ناگويي خُلقي در مردان داراي اختلال اعتياد به مواد مخدر انجام گرفت. روش‌ بررسي: پژوهش حاضر از نوع آزمايشي با طرح پيش‌آزمون و پس‌آزمون چندگروهي و مرحلهٔ پيگيري بود. جامعهٔ آماري اين پژوهش را تمامي مردان وابسته به اختلال اعتياد شهر اردبيل تشكيل دادند كه در سال ۹۷-۱۳۹۶ به ادارهٔ بهزيستي براي درمان مراجعه كردند. تعداد ۴۵ نفر از افراد واجد شرايط به‌روش نمونه‌گيري دردسترس انتخاب شدند. سپس به‌صورت تصادفي در گروه آزمايش ديالكتيكي، گروه آزمايش ذهن‌آگاهي و گروه گواه قرار گرفتند (هر گروه پانزده نفر). ابزار پژوهش مقياس بيست‌سؤالي ناگويي خُلقي تورنتو (بگبي و همكاران، ۱۹۹۴) بود. جلسات رفتاردرماني ديالكتيكي در هشت جلسه براساس تكنيك‌هاي رفتاردرماني ديالكتيكي مك‌كي و همكاران (۲۰۱۸) و شناخت‌درماني مبتني‌بر ذهن‌آگاهي در هشت جلسه براساس جلسات آموزشي سگال و همكاران (۲۰۱۳) صرفاً براي گروه‌هاي آزمايش اجرا شد. براي تجزيه‌و‌تحليل داده‌ها از روش تحليل واريانس با اندازه‌گيري مكرر و آزمون تعقيبي LSD در نرم‌افزار SPSS استفاده شد. سطح معناداري آزمون‌ها ۰٫۰۵ در نظر گرفته شد. يافته‌ها: نتايج نشان داد، تغييرات ميانگين متغير ناگويي خلقي در طول زمان معنادار بود (۰٫۰۰۱ p)؛ همچنين اثر گروه و اثر متقابل زمان و گروه معنادار بود (۰٫۰۰۱ p). در گروه‌هاي آزمايش اختلاف بين نمرات پيش‌آزمون و پس‌آزمون معنادار بود (۰٫۰۰۱ p). در مقايسهٔ ميانگين نمرات بين پس‌آزمون و پيگيري در گروه درمان ديالكتيكي (۰٫۰۱۶=p) و گروه درمان ذهن‌آگاهي (۰٫۰۱۳=p) تفاوت معنادار وجود داشت كه نشان مي‌دهد در مرحلهٔ پيگيري اثرات درمان‌ها ماندگاري نداشت. نتيجه‌گيري: با توجه به نتايج پژوهش نتيجه گرفته مي‌شود كه رفتاردرماني ديالكتيكي و شناخت‌ درماني مبتني‌بر ذهن‌آگاهي بر كاهش ناگويي خُلقي در مردان داراي اختلال اعتياد به مواد مخدر مؤثر هستند.