بررسي ميزان اثربخشي دستگاه تحريك الكتريكي جمجمه، درمان شناختي‌ رفتاري و دارو درماني بر نشخوار فكري و نشانگان افسردگي در زنان

زمينه و هدف: از ميان اختلال‌هاي روان‌پزشكي افسردگي شايع‌ترين آن‌هاست؛ همچنين نشخوار فكري از مهم‌ترين مؤلفه‌هاي افسردگي است. هدف پژوهش حاضر بررسي اثربخشي دستگاه تحريك الكتريكي جمجمه، درمان شناختي‌رفتاري و دارودرماني بر نشخوار فكري و نشانگان افسردگي در زنان بود. روش‌بررسي: روش اين پژوهش از نوع نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون، پس‌آزمون و پيگيري همراه با گروه گواه بود. جامعهٔ آماري پژوهش را تمامي زنان مبتلا به افسردگي اساسي مراجعه‌كننده به كلينيك‌هاي مشاوره و روان‌درماني استان البرز در سال ۱۳۹۸ تشكيل دادند. از ميان آن‌ها تعداد چهل نفر داوطلب واجد شرايط وارد مطالعه شدند و در سه گروه آزمايش (تحريك الكتريكي جمجمه، درمان شناختي‌رفتاري و دارودرماني) و يك‌ گروه گواه به‌صورت تصادفي تقسيم شدند. ابزار پژوهش پرسشنامهٔ افسردگي بك (بك و همكاران، ۱۹۶۱) و مقياس پاسخ‌هاي نشخواري (نولن-هوكسيما و مارو، ۱۹۹۱) بود. دوازده جلسه تحريك الكتريكي جمجمه و نُه جلسه درمان شناختي‌رفتاري (بك و بك، ۲۰۱۱) و شش هفته دارودرماني صرفاً براي گروه‌هاي آزمايش انجام شد. براي تحليل داده‌ها، روش تحليل واريانس با اندازه‌گيري‌ مكرر و آزمون تعقيبي بونفروني در نرم‌افزار SPSS نسخۀ ۲۲ در سطح معناداري ۰٫۰۵ به‌كار رفت. يافته‌ها: هر سه روش درماني براي گروه‌هاي آزمايش موجب كاهش نشخوار فكري (۰٫۰۰۸=p) و افسردگي (۰٫۰۰۱ p) درمقايسه با گروه گواه شدند. ميان سه گروه آزمايش با گروه گواه در هر دو متغير مذكور تفاوت معنادار مشاهده شد (۰٫۰۰۱ p). بين هر سه روش درماني در كاهش دو متغير مذكور تفاوت معناداري وجود نداشت؛ همچنين نتايج نشان‌‌دهندهٔ ماندگاري تأثير مثبت سه روش درماني بر گروه‌هاي آزمايش در نشخوار فكري (۰٫۰۰۱=p) و افسردگي (۰٫۰۶۶=p) در مرحلهٔ پيگيري بود. نتيجه‌گيري: براساس نتايج پژوهش، هر سه روش تحريك الكتريكي جمجمه، درمان شناختي‌رفتاري و دارودرماني در درمان نشخوار فكري و افسردگي زنان اثربخش‌اند؛ اما باتوجه به نمرات ميانگين سه گروه، به‌نظر مي‌رسد تحريك الكتريكي جمجمه درمقايسه با دو درمان ديگر اثربخشي بيشتري دارد.