نقش مؤلفه‌هاي زيستي، عاطفي، رواني و شخصيتي مادران داراي كودك استثنايي در مقايسه با مادران كودكان عادي شهرستان يزد

زمينه و هدف: داشتن كودكي داراي ناتواني علاوه ‌بر فشار مالي و بار مراقبتي زياد، تنش‌هاي جسمي-رواني شديدي را بر والدين به‌خصوص مادر وارد مي‌كند؛ ازاين‌رو، تحقيق حاضر به مقايسۀ مؤلفه‌هاي زيستي، عاطفي، رواني و شخصيتي مادران داراي كودك استثنايي با مادران كودكان عادي در شهرستان يزد پرداخت. روش‌بررسي: اين مطالعه از نوع توصيفي-تحليلي با روش تحقيق علّي-مقايسه‌اي بود. جامعۀ آماري پژوهش را تمامي مادران داراي كودكان استثنايي تحت پوشش بهزيستي شهرستان يزد در سال ۱۳۹۹ تشكيل دادند. در اين پژوهش باتوجه به زمان، بودجه و امكانات، ۱۶۴ مادر داراي فرزند استثنايي و ۱۶۴ مادر داراي كودك عادي با روش نمونه‌گيري خوشه‌اي چندمرحله‌اي تصادفي انتخاب شدند. به‌منظور گردآوري داده‌ها از پرسشنامۀ ويژگي‌هاي زيستي، رواني و اجتماعي (افروز، ۱۳۸۳)، پرسشنامۀ سلامت عمومي (گلدبرگ و هيلر، ۱۹۷۹) و پرسشنامۀ پنج‌عاملي شخصيت-نئو (كاستا و مك‌كري، ۱۹۸۰) استفاده شد. تجزيه‌و‌تحليل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۱ و آزمون‌هاي خي‌دو و تي صورت گرفت. سطح معناداري براي تمامي آزمون‌ها ۰٫۰۵ در نظر گرفته شد. يافته‌ها: نتايج نشان داد كه بين سن ازدواج، نوع ازدواج، تحصيلات، شغل، سن بارداري، بيماري جسمي، مصرف مواد يا مشروب، وضعيت رواني-عاطفي در طول بارداري، گروه خوني و سابقهٔ سقط يا مرده‌زايي در مادران داراي كودك استثنايي و عادي تفاوت آماري معناداري وجود داشت (۰٫۰۰۱ p)؛ همچنين مادران كودكان استثنايي از لحاظ وضعيت علائم جسماني، اضطراب و بي‌خوابي، بدعملكردي اجتماعي، افسردگي و پنج عامل شخصيتي روان‌رنجوري، برون‌گرايي، گشودگي به تجربه، موافق‌بودن و وظيفه‌شناسي، عملكرد نامناسب‌تري درمقايسه با مادران كودكان عادي داشتند (۰٫۰۰۱ p). نتيجه‌گيري: براساس يافته‌هاي اين پژوهش، مادران داراي كودك استثنايي عملكرد نامناسب‌تري در ابعاد زيستي، عاطفي و اجتماعي درمقايسه با مادران كودكان عادي در پيش از تولد كودك دارند. همچنين ميزان سلامت روان و شخصيت آنان درمقايسه با مادران كودكان عادي وضعيت نامناسب‌‌تري دارد.