مقايسهٔ‌ اثربخشي آموزش مديريت رفتار به والدين و آموزش مديريت خشم مبتني ‌بر روي ‌آورد درمان شناختي - رفتاري بر تاب‌آوري تحصيلي و بهبود رابطهٔ والد - فرزند در دانش ‌آموزان پسر مبتلا به نارسايي‌ توجه - فزون ‌كنشي

زمينه و هدف: اختلال نارسايي ‌توجه - فزون‌كنشي موجب افت تحصيلي مي‌شود و بر عملكرد خانواده و تاب‌آوري دانش‌آموزان تأثير منفي دارد. هدف پژوهش حاضر مقايسهٔ اثربخشي آموزش مديريت رفتار به والدين و مديريت خشم بر تاب‌آوري تحصيلي و بهبود رابطهٔ والد - فرزند در دانش‌آموزان پسر مبتلا به نارسايي توجه-فزون‌كنشي بود. روش‌ بررسي: روش پژوهش نيمه‌آزمايشي به‌صورت پيش‌آزمون، پس‌آزمون و پيگيري با دو گروه مداخله (گروه اول، آموزش مديريت رفتار و گروه دوم، آموزش مديريت خشم) و يك ‌گروه گواه با تخصيص تصادفي بود (هر گروه ده نفر). جامعه‌ٔ پژوهش را دانش‌آموزان پسر ۱۱تا۱۲ سال داراي نارسايي ‌توجه-فزون‌كنشي شهرستان بندرانزلي در سال ۱۳۹۸ تشكيل دادند. سي فرد داوطلب واجد شرايط به‌شيوهٔ نمونه‌گيري دردسترس انتخاب شدند. ابزار اندازه‌گيري متغيرها، پرسشنامۀ تاب‌آوري تحصيلي (مارتين، ۲۰۰۲) و شاخص تنيدگي والدين (آبيدين، ۱۹۹۰) اجرا شد. صرفاً براي گروه اول آزمايش، آموزش‌ مديريت رفتار در نُه جلسه به والدين براساس راهنماي درماني باركلي (۲۰۱۵) اجرا شد و صرفاً براي گروه دوم آزمايش نيز آموزش‌ مديريت خشم در دوازده جلسه به دانش‌آموزان براساس راهنماي درماني رايلي و شاپ‌شاير (۲۰۰۰) اجرا شد. در تحليل داده‌ها، تحليل واريانس با اندازه‌گيري مكرر و آزمون تعقيبي بونفروني توسط نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۶ به‌كار رفت. سطح معناداري آزمون‌ها ۰٫۰۵ در نظر گرفته شد.  يافته‌ها: در پس‌آزمون، نمرات گروه‌هاي آزمايش در دو متغير پژوهش با نمرات گروه گواه تفاوت معنادار داشت (۰٫۰۰۱ p). در پيگيري، در متغير تاب‌آوري تحصيلي، نمرات گروه‌هاي آزمايش با نمرات گروه گواه تفاوت معنادار داشت (۰٫۰۰۱ p)؛ اما در پيگيري، در متغير تنيدگي والد-فرزند صرفاً نمرات گروه اول آزمايش با نمرات گروه گواه تفاوت معنادار داشت (۰٫۰۰۱ p). در پس‌آزمون و پيگيري، در متغير تاب‌آوري تحصيلي نمرات گروه‌هاي آزمايش با هم تفاوت معنادار داشت (به‌ترتيب ۰٫۰۰۱ p و ۰٫۰۲۴=p). صرفاً در پس‌آزمون، در متغير تنيدگي والد-فرزند نمرات گروه‌هاي آزمايش باهم تفاوت معنادار داشت (۰٫۰۰۳=p).  نتيجه‌گيري: آموزش مديريت خشم درمقايسه با آموزش مديريت رفتار به والدين بر افزايش تاب‌آوري تحصيلي تأثير بيشتري دارد؛ همچنين اثربخشي آموزش مديريت رفتار به والدين درمقايسه با آموزش مديريت خشم بر بهبود كيفيت رابطهٔ والد - فرزند مؤثرتر است.