اثربخشي برنامهٔ ذهن‌آگاهي مبتني ‌بر كاهش استرس بر بهزيستي روان ‌شناختي، تنظيم شناختي هيجان و روابط بين‌ فردي مادران كودكان با ناتواني‌هاي تحولي

زمينه و هدف: به‌ دليل اينكه والدين كودكان با ناتواني‌هاي تحولي درمعرض سطوح بيشتر استرس و پيامدهاي منفي رواني هستند، به‌‌نظر مي‌رسد مشاركت والدين در برنامهٔ درماني مي‌تواند اين آشفتگي را كم كند؛ بنابراين پژوهش حاضر با هدف بررسي اثربخشي برنامهٔ ذهن‌آگاهي مبتني‌بر كاهش استرس بر بهزيستي روان‌شناختي، تنظيم شناختي و روابط بين‌فردي مادران كودكان با نارسايي‌هاي تحولي انجام شد. روش‌بررسي: پژوهش حاضر نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون-پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعهٔ آماري را همهٔ مادران كودكان با ناتواني‌هاي تحولي تشكيل دادند كه در سال ۹۸-۱۳۹۷ در شهر سقز زندگي كردند. نمونهٔ مطالعه‌شده شامل سي نفر از اين مادران بود كه ازطريق روش نمونه‌گيري دردسترس گزينش شدند و به‌صورت تصادفي در دو گروه (آزمايش و گواه) قرار گرفتند (هر گروه پانزده نفر). ابزار اندازه‌گيري در اين پژوهش پرسشنامۀ بهزيستي روان‌شناختي (ريف، ۱۹۸۹)، پرسشنامۀ تنظيم شناختي هيجان (گرانفسكي و كرايچ، ۲۰۰۶) و نسخۀ كوتاه پرسشنامۀ روابط بين‌فردي (بارخام و همكاران، ۱۹۹۶) بود. براي مادران گروه آزمايش هشت جلسهٔ دوساعته برنامهٔ درماني ارائه شد. اين برنامهٔ درماني با اقتباس و تكيه بر محتواي برنامهٔ ذهن‌آگاهي مبتني‌بر كاهش استرس (كابات-زين، ۲۰۰۵) و كتاب كار ذهن‌آگاهي مبتني‌بر كاهش استرس (استاهل و گلداستين، ۲۰۱۹) بود؛ اما گروه گواه هيچ مداخله‌اي دريافت نكرد. براي تحليل داده‌ها از روش تحليل كوواريانس تك‌متغيره در نرم‌افزار SPSS در سطح معناداري ۰٫۰۵ استفاده شد. يافته‌ها: نتايج نشان داد، آموزش ذهن‌آگاهي مبتني‌بر كاهش استرس بر تنظيم شناختي هيجان اثربخشي مثبت و معناداري داشت كه خود باعث افزايش راهكار‌هاي سازش‌يافته (p 0.001) و كاهش راهكارهاي سازش‌نيافته (۰٫۰۰۲=p) در گروه آزمايش شد؛ همچنين اين روش درماني موجب افزايش بهزيستي روان‌شناختي و كاهش مشكلات روابط بين‌فردي در گروه آزمايش شد (p 0.001). نتيجه‌گيري: براساس يافته‌هاي پژوهش، روش درماني ذهن‌آگاهي مبتني‌بر كاهش استرس بر بهبود تنظيم شناختي هيجان، افزايش بهزيستي روان‌شناختي و كاهش مشكلات روابط بين‌فردي مادران داراي كودكان با ناتواني‌‌هاي تحولي اثربخشي دارد.