بررسي نقش ميانجي‌ گر اعتياد به شبكه‌هاي اجتماعي در بستر موبايل در رابطهٔ بين خودپنداره و رفتارهاي پرخطر در دانش ‌آموزان دختر مقطع متوسطهٔ مبتلا به اضطراب اجتماعي

زمينه و هدف: هنگامي كه ارتباطات جديد ازطريق شبكه‌هاي اجتماعي مجازي با سيستم كنترل مهاري نابالغ در نوجوانان همراه مي‌شود، تلفن‌هاي هوشمند مي‌توانند به‌طور بالقوه براي نوجوانان اعتيادآور باشند. اين پژوهش با هدف بررسي نقش ميانجي‌گر اعتياد به شبكه‌هاي اجتماعي در بستر موبايل در رابطهٔ بين خودپنداره و رفتارهاي پرخطر در نوجوانان مبتلا به اضطراب اجتماعي انجام ‌شد. روش‌بررسي: روش پژوهش حاضر، توصيفي و طرح پژوهش همبستگي از نوع مدل معادلات ساختاري بود. جامعهٔ آماري را تمامي دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطهٔ شهر تهران تشكيل دادند كه در سال تحصيلي ۹۹-۱۳۹۸ مشغول به تحصيل بودند. از بين آن‌ها ۲۵۴ نفر مبتلا به اضطراب اجتماعي به‌روش نمونه‌گيري دردسترس انتخاب شدند. اين افراد به پرسشنامهٔ اضطراب‌ اجتماعي (كانور و همكاران، ۲۰۰۰)، مقياس خودپندارهٔ كودكان و نوجوانان پيرز-هريس (پيرز و هريس، ۱۹۶۳)، مقياس خطرپذيري نوجوانان ايراني (زاده‌محمدي و همكاران، ۱۳۹۰) و پرسشنامهٔ اعتياد به شبكه‌هاي اجتماعي مبتني‌بر موبايل (خواجه‌احمدي و همكاران، ۱۳۹۵) پاسخ دادند. براي تحليل داده‌ها ضريب همبستگي پيرسون و مدل معادلات ساختاري در نرم‌افزارهاي SPSS نسخهٔ ۲۲ و AMOS نسخهٔ ۲۲ به‌كار رفت. سطح معناداري آزمون‌ها ۰٫۰۵ در نظر گرفته شد. يافته‌ها: نتايج نشان داد، رابطهٔ مستقيم خودپنداره با اعتياد به شبكه‌هاي اجتماعي در بستر موبايل (β=–0.47, p 0.001) و رابطهٔ مستقيم اعتياد به شبكه‌هاي اجتماعي در بستر موبايل با رفتارهاي پرخطر (β=0.41, p 0.001) معنا‌دار بود؛ همچنين مسير غيرمستقيم خودپنداره به رفتارهاي پرخطر ازطريق متغير ميانجي اعتياد به شبكه‌هاي اجتماعي معنادار بود (۰٫۰۰۱ p، ۰٫۱۹۶-=β). شاخص‌هاي نكويي برازش از برازش مطلوب الگوي پژوهش با داده‌هاي گردآوري‌شده حمايت كردند (X^2/df=3.17, CFI=0.98, GFI=0.98, AGFI=0.95, RMSEA=0.066). نتيجه‌گيري: براساس يافته‌هاي پژوهش نتيجه گرفته مي‌شود كه اعتياد به شبكه‌هاي اجتماعي در بستر موبايل تأثير خودپنداره را بر رفتارهاي پرخطر ميانجي‌گري مي‌كند. تقويت خودپندارهٔ مثبت، احتمال اعتياد به شبكه‌هاي اجتماعي در بستر موبايل را كاهش مي‌دهد و درنتيجه گرايش ‌به رفتارهاي پرخطر را در نوجوانان كم مي‌كند.