تعيين اثربخشي آموزش ذهن ‌آگاهي بر وسوسهٔ مواد و تنظيم هيجان در معتادان تحت درمان نگهدارنده با متادون

زمينه و هدف: افراد داراي سوء مصرف مواد در تنظيم هيجان‌هاي خود مشكلات جدي دارند. همچنين وسوسۀ مصرف مواد آن‌ها را تهديد مي‌كند؛ ازاين‌رو هدف از انجام پژوهش حاضر، تعيين اثربخشي آموزش ذهن‌آگاهي بر وسوسهٔ مواد و تنظيم هيجان در معتادان تحت درمان نگهدارنده با متادون شهر كرمان بود. روش‌بررسي: روش پژوهش حاضر نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعه‌ٔ آماري را تمامي معتادان تحت درمان متادون مراكز ترك اعتياد شهر كرمان زير نظر سازمان بهزيستي در سال ۱۳۹۶ تشكيل دادند. پنجاه نفر از جامعهٔ مذكور به‌صورت نمونه‌گيري دردسترس و داوطلبانه وارد مطالعه شدند. سپس به‌طور تصادفي در گروه آزمايش يعني آموزش ذهن‌آگاهي (۲۵ نفر) و گروه گواه (۲۵ نفر) قرار گرفتند. آزمودني‌ها در پيش‌آزمون و پس‌آزمون به پرسشنامۀ تنظيم هيجان (گراتز و رومر، ۲۰۰۴) و مقياس پيش‌بيني بازگشت (عود) (رايت و همكاران، ۱۹۹۳) پاسخ دادند. گروه آزمايش به‌مدت هشت جلسهٔ شصت‌دقيقه‌اي در جلسات آموزش ذهن‌آگاهي براساس پروتكل درماني كابات-زين (۲۰۰۳) شركت كرد؛ درحالي‌كه براي گروه گواه آموزشي ارائه نشد. داده‌ها با روش تحليل كوواريانس چندمتغيره و تك‌متغيره در سطح معنا‌داري ۰٫۰۱ با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۲ تحليل شدند. يافته‌ها: نتايج نشان داد، بعد از تعديل اثر نمرات پيش‌آزمون، تفاوت معناداري بين ميانگين نمرات متغير وسوسهٔ مواد (۰٫۰۰۱ p) و خرده‌مقياس‌هاي آن شامل ميزان ميل (۰٫۰۰۱ p) و ميزان وسوسه (۰٫۰۰۱ p) و همچنين متغير تنظيم هيجان (۰٫۰۰۱ p) و خرده‌مقياس‌هاي آن شامل عدم پذيرش پاسخ‌هاي هيجاني (۰٫۰۱۰=p)، دشواري‌ در دست‌زدن به رفتار هدف‌مند (۰٫۰۱۰=p)، دشواري‌هاي كنترل تكانه (۰٫۰۳۵=p)، فقدان آگاهي هيجاني (۰٫۰۱۰=p)، دسترسي محدود به راهبردهاي تنظيم هيجان (۰٫۰۱۷=p) و فقدان شفافيت هيجاني (۰٫۰۱۲=p) مشاهده شد. نتيجه‌گيري: براساس يافته‌هاي پژوهش، آموزش ذهن‌آگاهي بر كاهش وسوسهٔ مواد و بهبود تنظيم هيجان معتادان تحت درمان نگهدارنده با متادون اثربخشي دارد.