تدوين برنامۀ آموزش توجه مشترك و ارزيابي اثربخشي آن بر مهارت‌هاي زباني، در كودكان خردسالِ با اختلال درخودماندگي با كاركرد بالا

هدف و زمينه: درخودماندگي نوعي اختلال عصب‌شناختي رشدي است كه جنبه‌هاي مختلف رشد كودك را تحت‌تأثير قرار مي‌دهد. نقص در توجه مشترك، از نخستين نشانه‌هاي تشخيص اختلال درخودماندگي به حساب مي‌آيد. اين كودكان در جنبه‌هاي متفاوت رشد زبان و گفتار نيز مشكل دارند. پژوهش حاضر، با هدف بررسي اثربخشي آموزش توجه مشترك بر بهبود مهارت‌هاي زباني در كودكان با اختلال درخودماندگي با عملكرد بالا انجام گرفت. روش بررسي: در پژوهش حاضر، از طرح نيمه‌آزمايشي با روش پيش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه كنترل استفاده شد. جامعۀ آماري پژوهش، شامل تمام كودكان داراي اختلال درخودماندگي با كاركرد بالا در دورۀ سني پيش‌دبستان بود كه به مراكز درماني تحت‌نظر بهزيستي در شهر تهران مراجعه كرده بودند. نمونۀ پژوهش به‌صورت در دسترس بود و شامل ۳۰ كودك بود كه به‌طور تصادفي انتخاب شدند و همچنين به‌صورت تصادفي در گروه كنترل و آزمايش گمارش شدند. آزمودني‌هاي گروه آزمايش به‌مدت ۱۳ جلسۀ يك‌ساعته، تحت مداخلۀ برنامۀ آموزش توجه مشترك قرار گرفته‌اند. ابزار مورداستفاده در اين پژوهش، آزمون رشد مهارت زبان تولد (نيوكامر و هاميل، ۱۹۹۸)، آزمون‌هاي جامع در زمينۀ سنجش رشد زباني و مبتني بـر يك آزمون رشد زبان مدل دوبعدي بود. جهت آناليز آماري، تحليل كوواريانس دومتغيري استفاده گرديد. يافته‌ها: تحليل كوواريانس چندمتغيري نشان داد بين ميانگين‌هاي تعديل‌شدۀ متغيرهاي واژگان تصويري، واژگان ربطي، واژگان شفاهي، درك دستوري، تقليد جمله، تكميل دستوري، تحليل واجي و توليد كلمه، تفاوت معنا‌داري در بين نمرات گروه آزمايش با گروه كنترل در پس‌آزمون وجود دارد (۰٫۰۰۱ p). اين تفاوت به‌گونه‌اي بود كه در تمامي اين متغيرها نمرات گروه آزمايش بيشتر از نمرات گروه كنترل بود. نتيجه‌گيري: نتايج اين پژوهش حاكي از اثربخشي برنامۀ آموزش توجه مشترك بر بهبود مهارت‌هاي زباني كودكان درخودمانده با كاركرد بالاست؛ بنابراين پيشنهاد مي‌شود از اين برنامۀ آموزشي به‌منظور بهبود مهارت‌هاي زباني و ارتباطي اين كودكان استفاده شود.