بررسي اثربخشي واقعيت‌ درماني به ‌شيوهٔ گروهي بر سلامت عمومي و مسئوليت‌ پذيري نوجوانان بي‌سرپرست و بدسرپرست

زمينه و هدف: نوجوانان بي‌سرپرست و بدسرپرستي كه در مراكز شبانه‌روزي زندگي مي‌كنند، به‌دليل نبود حمايت خانواده، بيشتر از همسالانشان درمعرض آسيب‌هاي روان‌شناختي قرار دارند. هدف پژوهش حاضر بررسي اثربخشي واقعيت‌درماني به‌شيوهٔ گروهي بر سلامت عمومي و مسئوليت‌پذيري نوجوانان بي‌سرپرست و بدسرپرست بود. روش‌بررسي: روش پژوهش نيمه‌‌آزمايشي از نوع طرح پيش‌آزمون، پس‌آزمون و پيگيري دوماهه با گروه گواه بود. جامعهٔ آماري را نوجوانان بي‌سرپرست و بدسرپرست مقيم در مراكز نگهداري سازمان بهزيستي شهر تهران در نيمهٔ دوم سال ۱۳۹۸ تشكيل دادند. از اين بين به‌روش نمونه‌گيري خوشه‌اي به‌‌صورت چندمرحله‌اي، تعداد چهل نفر واجد شرايط داوطلب انتخاب شدند. سپس به‌صورت گمارش تصادفي در گروه‌ آزمايش و گروه گواه قرار گرفتند (هر گروه بيست نفر). اعضاي دو گروه‌ به پرسش‌نامهٔ سلامت عمومي-۲۸سؤالي (گلدبرگ و هيلر، ۱۹۷۹) و زيرمقياس مسئوليت‌پذيري از پرسش‌نامهٔ رواني كاليفرنيا (گاف، ۱۹۸۷) پاسخ دادند. واقعيت‌درماني به‌شيوهٔ گروهي براي گروه آزمايش در هفت جلسهٔ ۱۲۰دقيقه‌اي اجرا شد و گروه گواه در انتظار ماند. داده‌ها ازطريق روش تحليل واريانس با اندازه‌گيري مكرر و آزمون تعقيبي بونفروني در نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۴ تحليل شد. سطح معناداري آزمون‌هاي آماري ۰٫۰۵ در نظر گرفته شد. يافته‌ها: نتايج نشان داد، پس از مداخله، بين گروه آزمايش و گروه گواه از نظر سلامت عمومي (۰٫۰۲۹=p) و مسئوليت‌پذيري (۰٫۰۳۴=p) تفاوت معنادار وجود داشت. در گروه آزمايش، بين مراحل پيش‌آزمون و پس‌آزمون، تفاوت ميانگين نمره‌هاي سلامت عمومي (۰٫۰۰۱ p) و مسئوليت‌پذيري (۰٫۰۰۷=p) معنادار بود. همچنين بين مراحل پيش‌آزمون و پيگيري، تفاوت ميانگين نمره‌هاي متغيرهاي مذكور معنادار بود (۰٫۰۰۱ p). تفاوت ميانگين نمره‌هاي سلامت عمومي (۰٫۷۷۹=p) و مسئوليت‌پذيري (۰٫۸۰۶=p) بين مراحل پس‌‌آزمون و پيگيري نيز نشان داد كه اثر مداخله در طول زمان پايدار بود. نتيجه‌گيري: براساس يافته‌هاي پژوهش، واقعيت‌درماني به‌شيوهٔ گروهي بر بهبود سلامت عمومي و مسئوليت‌پذيري نوجوانانِ بي‌سرپرست و بدسرپرست اثربخش است.