اثربخشي درمان شناختي - رفتاري بر ذهن ‌خواني، بازشناسي بيان چهره‌اي هيجان و كاهش علائم افسردگي در افراد مبتلا به افسردگي اساسي

زمينه و هدف: لازمهٔ كمك به افراد مبتلا به افسردگي، بهبود عواملي چون ذهن‌خواني، بازشناسي بيان چهره‌اي هيجان و كاهش علائم افسردگي اساسي در اين افراد است؛ بنابراين هدف پژوهش حاضر، تعيين تأثير درمان شناختي-رفتاري بر ارتقاي ذهن‌خواني ازطريق چشم، بازشناسي بيان چهره‌اي هيجان و كاهش علائم افسردگي در افراد مبتلا به افسردگي اساسي بود. روش‌بررسي: روش پژوهش نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون، پس‌آزمون و پيگيري يك‌ماهه با گروه گواه بود. جامعهٔ آماري را ۹۳ زن دچار افسردگي اساسي مراجعه‌كننده به مراكز مشاورهٔ سرپايي مناطق يك و دو وابسته به آموزش‌و‌پرورش شهر ساري در طي سال‌هاي ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ تشكيل دادند. بيست نفر با روش نمونه‌گيري دردسترس انتخاب شدند و به‌روش تصادفي در گروه گواه و گروه آزمايش قرار گرفتند (هر گروه ده نفر). ابزارهاي جمع‌آوري داده‌ها، پرسشنامۀ افسردگي بك-ويرايش دوم (بك و همكاران، ۱۹۹۶)، آزمون‌ ذهن‌خواني ازطريق چشم (بارون-كوهن و همكاران، ۲۰۰۱)، آزمون بازشناسي بيان چهره‌اي هيجان (اكمن و فرايسن، ۱۹۷۶) بود. صرفاً گروه آزمايش در ده جلسهٔ شصت‌دقيقه‌اي، درمان شناختي-رفتاري براساس مدل استارك و همكاران (۱۹۹۹) را دريافت كرد. تحليل داده‌ها با استفاده از روش تحليل واريانس با اندازه‌گيري مكرر و آزمون تعقيبي بونفروني در نرم‌افزار SPSS نسخۀ ۲۲ صورت گرفت. سطح معناداري آزمون‌ها ۰٫۰۵ در نظر گرفته شد. يافته‌ها: در گروه آزمايش، ميانگين نمرات متغير علائم افسردگي در مرحلهٔ پس‌آزمون كمتر از پيش‌آزمون بود (۰٫۰۰۱ p). همچنين ميانگين نمرات متغيرهاي ذهن‌خواني و بازشناسي بيان چهره‌اي هيجان در مرحلهٔ پس‌آزمون بيشتر از پيش‌آزمون بود (۰٫۰۰۱ p)؛ اما در گروه آزمايش، تفاوت معناداري بين دو مرحلهٔ پس‌آزمون و پيگيري در ميانگين نمرات متغيرهاي علائم افسردگي، ذهن‌خوانيو بازشناسي بيان چهره‌اي هيجان مشاهده نشد كه نشان‌ مي‌دهد اثربخشي درمان شناختي‌رفتاري در در طول زمان براي هر سه متغير مذكور ماندگار بود. نتيجه‌گيري: براساس يافته‌هاي پژوهش، مي‌توان از درمان شناختي - رفتاري به ‌عنوان يكي از مداخلات مؤثر در درمان اختلال افسردگي اساسي استفاده كرد.