ارزيابي اختلالات واژگاني - معنايي بيماران آسيب ‌ديدهٔ مغزي نيمكرهٔ راست بزرگسال فارسي ‌زبان بر پايهٔ پروتكل مهارت‌هاي ارتباطي مونترال (ام.اي.سي)

زمينه و هدف: ديدگاه غالب پيشين در حوزۀ عصب ‌شناسي زبان آن بود كه پردازش اطلاعات زباني به‌طور انحصاري در نيمكرۀ چپ مغز صورت مي‌گيرد، اما امروزه مشخص شده است كه نيمكرۀ راست در پردازش جنبه‌هاي زباني مختلفي نقش دارد. هدف پژوهش حاضر، ارزيابي اختلالات واژگاني-معنايي در بيماران بزرگسال آسيب‌ديدهٔ نيمكرۀ راست مغز با استفاده از پروتكل مهارت‌هاي ارتباطي مونترال (ام.اي.سي.) بود. روش‌بررسي: پژوهش از نوع مطالعه موردي و توصيفي بود. پنج بيمار آسيب‌ديدهٔ نيمكرۀ راست فارسي‌زبان كه دچار سكتهٔ مغزي شده بودند، نمونهٔ پژوهش را شكل مي‌دادند. براي انجام پژوهش، ابتدا آزمون‌هاي غربالگري شامل آزمون دست‌برتري كورن، آزمون وضعيت ذهني (اسم. ام.اس.اي.) و مجموعه آزمون تشخيصي زبان‌پريشي فارسي (اي.كيو.۱) اجرا و سپس خرده‌آزمون‌هاي مهارت واژگاني-معنايي پروتكل ارزيابي مهارت‌هاي ارتباطي مونترال روي آن‌ها اجرا شد. به‌منظور توصيف داده‌ها، از نمرات هشدار و درصد عملكرد بيماران در هر خرده‌آزمون استفاده شد. يافته‌ها: تحليل كلي داده‌ها نشان داد كه بيمار شماره ۵ با وسيع‌ترين آسيب در بخش پسين لوب گيجگاهي و لوب پس‌سري ضعيف‌ترين عملكرد را در هر ۴ خرده‌آزمون داشته است. از سوي ديگر، بيمار شماره ۴، كه ناحيهٔ اينسولاي او آسيب ديده بود، بهترين عملكرد را در بين بيماران داشت. سه بيمار شمارهٔ ۱، ۲ و ۳ به‌ترتيب با آسيب در لوب پيشاني-گيجگاهي، كپسول داخلي عقده‌هاي قاعده‌اي و لوب گيجگاهي مياني، به صورت مشابه ضعيف عمل كردند، اگرچه ضعف عملكرد آن‌ها به شدت بيمار شماره ۵ نبود. نتيجه‌گيري: پژوهش حاضر نشان داد كه آسيب به نيمكرۀ راست، به‌ويژه لوب گيجگاهي و كپسول داخلي عقده‌هاي قاعده‌اي، مي‌تواند پردازش واژگاني-معنايي را در بيماران آسيب‌ديده نيمكرۀ راست فارسي‌زبان مختل نمايد. داده‌ها نشان مي‌دهند كه بيماران در همهٔ خرده‌آزمون‌هاي مهارت واژگاني-معنايي پروتكل ام.اي.سي. به يك ميزان دچار اختلال نشده‌اند.