مقايسهٔ اثربخشي آموزش مبتني ‌بر پذيرش و تعهد و طرحواره ‌درماني هيجاني بر سوگيري توجه، عدم تحمل بلاتكليفي و اجتناب شناختي در زنان مبتلا به اختلال اضطراب فراگير

زمينه و هدف: اختلال اضطراب فراگير شايع و ناتوان‌كننده است و تأخير در انجام اقدامات درماني، ميزان پاسخ‌دهي درمان را كم مي‌كند؛ بنابراين هدف پژوهش حاضر بررسي اثربخشي و مقايسهٔ آموزش مبتني‌بر پذيرش و تعهد و طرحواره‌درماني هيجاني بر سوگيري توجه، عدم تحمل بلاتكليفي و اجتناب شناختي در زنان مبتلا به اختلال اضطراب فراگير بود. روش‌بررسي: در اين پژوهش از روش نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه گواه استفاده شد. جامعهٔ آماري زنان مبتلا به اختلال اضطراب فراگير منطقهٔ ۲۲ تهران در سال ۱۳۹۸ بودند كه ۴۵ نفر داوطلب واجد شرايط، وارد پژوهش شدند. سپس با روش تصادفي در دو گروه آزمايش و يك گروه گواه قرار گرفتند (هر گروه پانزده نفر). هريك از گروه‌هاي آزمايش در هشت جلسۀ نوددقيقه‌اي آموزش مبتني‌بر پذيرش و تعهد و طرحواره‌درماني هيجاني را دريافت كردند؛ اما براي گروه گواه مداخله‌اي ارائه نشد. جمع‌آوري داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامۀ سوگيري توجه (وودي و همكاران، ۱۹۹۷)، پرسش‌نامۀ عدم تحمل بلاتكليفي (فريستون و همكاران، ۱۹۹۴) و پرسش‌نامۀ اجتناب شناختي (سكستون و دوگاس، ۲۰۰8) صورت گرفت. تجزيه‌و‌تحليل داده‌ها با روش تحليل كوواريانس و آزمون تعقيبي بونفروني در نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۴ انجام شد. سطح معناداري آزمون‌هاي آماري ۰٫۰۵ درنظر گرفته شد. يافته‌ها: نتايج نشان داد، با كنترل اثر نمرات پيش‌آزمون، نمرات متغيرهاي سوگيري توجه، اجتناب شناختي و عدم تحمل بلاتكليفي در گروه درمان مبتني‌بر پذيرش و تعهد و گروه طرحواره‌درماني هيجاني درمقايسه با گروه گواه، به‌طور معناداري كاهش يافت (۰٫۰۰۱ p). همچنين بين اثربخش‌بودن طرحواره‌درماني هيجاني درمقايسه با درمان مبتني‌بر پذيرش و تعهد در كاهش علائم متغيرهاي سوگيري توجه (۰٫۱۰۱=p)، عدم تحمل بلاتكليفي (۰٫۹۲۸=p) و اجتناب شناختي (۰٫۸۲۵=p) تفاوت معناداري مشاهده نشد. نتيجه‌گيري: براساس نتايج پژوهش نتيجه گرفته مي‌شود كه هم آموزش مبتني‌بر پذيرش و تعهد و هم طرحواره‌درماني هيجاني بر كاهش علائم سوگيري توجه، عدم تحمل بلاتكليفي و اجتناب شناختي در زنان مبتلا به اضطراب فراگير اثربخشي دارند.