شناسايي و دسته‌بندي مشكلات بازاريابي داروهاي گياهي از منظر توليدكنندگان، شركت‌هاي پخش دارويي، داروخانه‌ها و مصرف‌كنندگان در ايران

زمينه و هدف: باوجود افزايش تمايل به مصرف داروهاي گياهي و نگراني فزاينده مردم در مورد سلامت و نيز افزايش تعداد شركت هاي توليدكننده و داروخانه هاي تخصصي داروهاي گياهي هنوز اين محصولات از سهم بازار اندكي در بازار داخلي برخوردارند. ازاين‌رو اين تحقيق به دنبال آن است تا با يك رويكرد سيستمي و از مناظر بازيگران فعال در اين زنجيره (شركت‌هاي توليدكننده داروهاي گياهي، شركت‌هاي پخش دارويي، داروخانه‌ها و مصرف‌كنندگان( مشكلات بازاريابي داروهاي گياهي را شناسايي و دسته بندي نموده و راهكارهاي اجرايي براي بهبود اين مشكلات ارائه دهد. روش پژوهش: تحقيق حاضر ازنظر ماهيت اكتشافي و از نوع تحقيقات كيفي است. جهت شناسايي بهتر مشكلات بازاريابي داروهاي گياهي از مصاحبه‌هاي عميق نيمه ساختاريافته استفاده گرديد و با بهره‌گيري از روش‌هاي نمونه‌گيري هدفمند و گلوله برفي با افراد مطلع در 14 شركت‌ توليدكننده، 13 شركت پخش دارو، 22 داروخانه و 40 مصرف‌كننده داروهاي گياهي در سال 1402 مصاحبه انجام شد. براي تجزيه‌وتحليل متن مصاحبه‌ها نيز از روش تحليل محتواي كمي استفاده شد. يافته‌ها: مشكلات شناسايي‌شده در سه بازه زماني كوتاه‌مدت، ميان‌مدت و بلندمدت و از منظري ديگر، اين مشكلات در سه سطح سازمان، صنعت و كلان قرار دارند. حدود نيمي از مشكلات بازاريابي داروهاي گياهي در سه خانه ماتريس يعني در خانه‌هاي سازمان-ميان مدت (16 درصد)، صنعت-كوتاه مدت (15 درصد) و سازمان-كوتاه مدت (14 درصد) قرار دارد. همچنين بر اساس داده‌هاي نرمالايز شده حدود نيمي از مشكلات بازاريابي داروهاي گياهي مربوط به موجود نبودن دارو (7/7 درصد)، عدم ويزيت علمي پزشكان (8/6 درصد)، عدم تبليغات مناسب و كافي (2/6 درصد)، مرجوعي به علت منقضي شدن (5 درصد)، عدم اطمينان به اثربخشي (8/4 درصد)، حاشيه سود و تخفيف كالايي كم (4/4 درصد)، گراني قيمت (1/4 درصد)، مشكل در وصول مطالبات (6/3 درصد)، تنوع كم محصولات (9/2 درصد) و زمان توليد طولاني (8/2 درصد) مي‌باشد. نتيجه‌گيري: مديران دولتي مي توانند با كنترل نرخ تورم، تسريع زمان تسويه سازمان‌هاي بيمه اي و دولتي با شركت‌هاي پخش و كاهش زمان وصول مطالبات و آگاه‌سازي عمومي نسبت به داروهاي گياهي، مشكلات سطح كلان را مرتفع سازند. در بخش صنعت نيز مي‌توان شرايط ويژه اي براي تحقيق، تأمين، توليد و توزيع داروهاي گياهي با ايجاد شركت‌هاي پخش ملي مختص داروهاي گياهي، بهبود تعامل توليدكنندگان با داروخانه ها و ارتباط با مجامع بين المللي علمي مهيا نمود. در سطح سازمان نيز مديران مي‌توانند با بهبود محصول، بسته بندي، ويزيت علمي و چاپ مقالات علمي معتبر براي متقاعدسازي پزشكان و مصرف كنندگان به داروهاي گياهي بر بهره وري خود بيفزايند.