بررسي و تحليل نياز به توسعه دانشگاه‌ها و مراكز آموزشي و پژوهشي بهداشت محيط در ايران

زمينه و هدف: آينده‌پژوهي و آينده‌نگاري در حوزه دانش سلامت محيط‌زيست اهميت ويژه‌اي دارد، زيرا اين رشته به تربيت نيروي انساني متخصص و متعهد مي‌پردازد و كيفيت وكميت نيروي انساني مورد نياز براي سلامت محيط را تأمين مي‌كند. با توجه به ارتباط نزديك بهداشت­ محيط با سلامت جامعه، تربيت نيروهاي متخصص در اين زمينه از اهميت بالايي برخوردار است. اين مطالعه به بررسي مراكز آموزشي­ و پژوهشي در رشته­ بهداشت­ محيط از نظر وجود نيروهاي متخصص و توسعه آن پرداخته‌است. روش پژوهش: اين تحقيق به‌صورت توصيفي- مقطعي در سال 99-1398 انجام شده است. ابتدا توصيفي از مناطق ده‌گانه آمايش آموزش عالي ارائه شده و اطلاعات مربوط به شاخص‌هايي مانند وجود دانشكده بهداشت، تعداد اساتيد مرتبط و مراكز تحقيقاتي بررسي گرديده است. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS 22 تجزيه‌ و تحليل شده‌اند و در قالب جداول و شكل ارائه گرديده است. يافته‌ها: نتايج نشان مي‌دهد نسبت اعضاي هيئت‌علمي به جمعيت در مناطق مختلف يكسان نيست. در منطقه 8، اين نسبت بسيار بيشتر از ميانگين كشوري (4/5 نفر به ازاي هريك ميليون نفر) و در مناطق 5 و 10 كمتر بوده است. همچنين، تعداد مراكز تربيت دانشجويان بهداشت­ محيط در استان‌هاي شرقي به‌طور غيرمنتظره‌اي بالا بود. مراكز پژوهشي مرتبط با سلامت محيط‌زيست نيز به‌طور مساوي در مناطق مختلف وجود نداشتند و برخي استان‌ها فاقد مركز تحقيقاتي بودند. منطقه 5 بالاترين تعداد افراد شاغل با مدرك بهداشت­ محيط را داشت، در حالي‌كه منطقه 7 كمترين تعداد را نشان داد. نتيجه‌گيري: يافته‌ها نشان داد توسعه آموزش بايد براساس فاكتورهاي مرتبط از جمله جمعيت باشد و امكانات و اولويت‌هاي بهداشت ­محيطي هريك از كلان مناطق، مبناي توسعه مراكز آموزشي- پژوهشي، پذيرش دانشجو، جذب هيئت علمي و نيروي متخصص در جهت بهره­وري هرچه بيشتر رشته مهندسي بهداشت­ محيط قرار گيرد.