سير مفهوم «جمهوري» در تاريخ معاصر ايران از «جمهور مسلمين» تا «جمهوري اسلامي»

از بين مفاهيم فراوان تاريخ و انديشه معاصر ايران مفهوم «جمهوري» يكي از پرمسئله‌‌ترين آنهاست. پيش از نهضت تحريم، نه واژه جمهوري، واژه مأنوسي بود و نه مفهوم آن امر واضح و امكان‌پذيري تلقي مي‌شد، اما به‌مرور اين واژه كاربرد پيدا كرد و زمينه تحقق عيني مفهوم آن نيز فراهم شد. تاجايي‌كه در دوران انقلاب اسلامي، به‌عنوان تنها مفهوم واضحي كه نقش مردم را در تعيين سرنوشت خود نشان مي‌دهد مورد تأكيد امام خميني+ قرار گرفت. سؤال تحقيق چگونگي سير مفهوم جمهوري و تحقق عيني آن در تاريخ معاصر ايران است. يافته‌هاي اين تحقيق نشان مي‌دهد مفهوم جمهوري در ايران معاصر در پي تجربه‌هاي بزرگ تاريخي كه جنبش‌هاي اجتماعي و جريان بيداري اسلامي رقم زدند، باورپذير و امكان‌پذير شد. اين تجربه‌ها ابتدا مفهوم كليدي «جمهور مسلمين» را محقق ساختند و اين مفهوم، زمينه تحقق عيني مفهوم «جمهوري» و «جمهوري اسلامي» را فراهم ساخت.