بررسي پراكنش الياف آزبست در هواي شهر تهران در سال 1396

مقدمه: علي‌رغم قانون منع استفاده از الياف آزبست در كشور، مطالعه‌هاي متعدد موجود، نشان‌دهنده وجود الياف آزبست در هواي شهرهاي مختلف از جمله شهر تهران است كه دليل آن مي‌تواند كاربرد وسيع اين ماده معدني در گذشته در فرآورده‌هاي مختلف ساختماني مانند ايرانيت، لوله‌هاي آزبستي، عايق‌هاي سيستم‌هاي سرمايش و گرمايش و هم‌چنين تجهيزات اصطكاكي، لنت ترمز، صفحه كلاج و استهلاك آن‌ها باشد. هم‌چنين، ورود كالاهاي غيراستاندارد از مجاري غيرقانوني نيز مي‌تواند به عنوان يك عامل ديگر آلودگي هوا به الياف آزبست مطرح باشد. وجود آزبست در هواي كلان‌شهرها در دراز مدت مي‌تواند منجر به ايجاد اثرات نامطلوب بر سلامتي شهروندان و سيستم تنفسي آنان شود و در نهايت منجر به ايجاد فيبروز ريوي و سرطان ريه يا مزوتليوما گردد. بنابراين، مطالعه حاضر با هدف بررسي كمي و كيفي انتشار و پراكنش الياف آزبست در هواي شهر تهران طي سال ۱۳۹۶، طراحي و به اجرا درآمد.روش كار: در اين مطالعه مقطعي-توصيفي، غلظت الياف آزبست در هواي شهر تهران طي فصول و ماه‌هاي مختلف سال ۱۳۹۶، در ۱۱ نقطه منتخب بر اساس داده‌ها و اطلاعات بدست آمده از شركت كنترل كيفيت هوا مورد بررسي و تحليل قرار گرفت. نمونه‌برداري، آماده‌سازي و تجزيه نمونه‌ها براساس روش NIOSH7400 انجام گرديده است. بررسي كيفي الياف مشاهده‌شده ميكروسكوپي با استفاده از اطلس الياف آزبست صورت گرفت و پس از اطمينان از نوع ليف، بررسي كمي الياف به روش ميكروسكوپ فازكنتراست انجام و نتايج حاصل با استفاده از فرمول‌هاي مربوطه به غلظت الياف آزبست در هوا تبديل گرديد. يافته ها: نتايج حاصل از بررسي نمونه‌ها در چهار فصل مختلف نشان داد كه بيشترين ميزان پراكندگي غلظت الياف آزبست مربوط به فصل بهار با ميانگين ۰/۰۰۱۳۴ (± ۰/۰۰۰۲) f/ml و كمترين ميزان پراكندگي مربوط به فصل تابستان با مقدار ميانگين  ۰/000117 (± ۰/۰۰۰4) f/ml بوده است. با توجه به مناطق مختلف منتخب شهري تحت مطالعه و در نظر گرفتن ماه انجام مطالعه، كمترين غلظت الياف آزبست در شهريور ماه در منطقه ۲۱ (شادآباد) با غلظت ۰/۰۰۰22 f/ml بوده است.نتيجه گيري: نتايج حاصل از يافته‌هاي اين تحقيق نشان داد كه ميانگين تراكم الياف آزبست بر اساس فصول سال متغير بوده است و با توجه به حد آستانه قابل پذيرش اين آلاينده در هواي عمومي شهرها، ميانگين غلظت اندازه‌گيري‌شده در تمامي فصول بالاتر از حدود مجاز يعني f/ml ۵-^۱۰×۵ بوده است و لزوم اقدام كاربردي مراكز تصميم‌گير در خصوص پيشگيري و كنترل اين آلاينده‌ها از هواي عمومي شهر تهران ضرورت مي‌يابد.