بررسي شيوع اختلالات اسكلتي-عضلاني و ارتباط آن با ريسك فاكتورهاي فيزيكي و رواني-اجتماعي در ميان كاركنان يك صنعت خودروسازي: اعتبارسنجي پرسشنامه MDRF

مقدمه: اختلالات اسكلتي-عضلاني ناشي از كار (WMSDs) يكي از شايع‌ترين مشكلات بهداشت شغلي مي‌باشد. علاوه بر فاكتورهاي فيزيكي، فاكتورهاي رواني-اجتماعي نيز نقش مهمي در شيوع WMSDs دارد كه بايد مورد بررسي قرار بگيرند. يكي از روش‌هاي ارزيابي سريع و كم هزينه WMSDs و فاكتورهاي تأثيرگذار، استفاده از پرسشنامه‌هاي معتبر است. هدف اصلي از اين مطالعه، بررسي پايايي و روايي نسخه فارسي پرسشنامه MDRF و كاربردپذيري آن در كشور ايران و همچنين بررسي شيوع WMSDs در بين افراد و ارتباط آن با ريسك فاكتورهاي استرس فيزيكي و رواني-اجتماعي محيط كار بود.روش كار: مطالعه حاضر از نوع توصيفي مقطعي بود كه در سال 1402 در ميان 100 نفر از كاركنان (50 نفر خط توليد و 50 نفر اداري) يك صنعت خودروسازي در استان كرمان انجام شد. براي بررسي روايي زباني پرسشنامه و ترجمه آن از روش Forward-Backward و براي بررسي روايي محتوايي از شاخص CVI و CVR استفاده شد. براي ارزيابي پايايي دروني و توافق دروني پرسشنامه به ترتيب از روش آلفاي كرونباخ و ضريب همبستگي دروني (ICC) استفاده شد. اعتبارسنجي پاسخ‌هاي داده شده از سوي كاربران براي پرسشنامه‌هاي توزيع شده در سري اول و دوم با استفاده از آزمون كاپا و اسپيرمن و آناليز آماري داده‌ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 27 انجام شد. يافته ها: ميزان پايايي پرسشنامه با استفاده از روش آلفاي كرونباخ و ICC به ترتيب 0.960 و 0.925 بدست آمد. ميزان روايي پرسشنامه با استفاده از آزمون CVR و CVI در حد مناسب ارزيابي شد. بيشترين ميزان شيوع WMSDs براي كارگران خط توليد و كاركنان اداري در 12 ماه گذشته در ناحيه كمر بود. از ميان 4 زير گروه مطرح شده در پرسشنامه، بالاترين ميزان ريسك مربوط به فاكتور رضايت شغلي بود. حدود 85 درصد از افراد با توجه  به سطح ريسك پرسشنامه در محدوده بالا و خيلي بالا ارزيابي شدند كه نشان از وخيم بودن شرايط كاركنان دارد. شيوع WMSDs در نقاط مختلف بدن با تمامي فاكتورهاي استرس فيزيكي و استرس رواني-اجتماعي ارتباط معني‌داري داشت.نتيجه گيري: در اين مطالعه نشان داده شد كه ميزان شيوع WMSDs در ميان گروه‌هاي شغلي كارگران و كاركنان اداري به ريسك فاكتورهاي فيزيكي و رواني-اجتماعي مختلفي بستگي دارد كه بايد در بحث ارزيابي WMSDs مورد توجه قرار گيرند و همچنين پرسشنامه MDRF كه كاربردپذيري بالاي آن در اين مطالعه در ارزيابي ريسك فاكتورهاي WMSDs اثبات گرديد، ابزاري مناسب براي شناسايي اولوليت‌ها و برنامه‌ريزي و اجراي اقدامات آموزشي و پيشگيرانه براي نيرو كاري جامعه به منظور پيشگيري و كاهش WMSDs مي‌باشد.