تحديد حق معنوي مؤلف با اعمال دكترين استفادۀ منصفانه در نظام حقوقي امريكا

درحالي كه استثناهاي وارد بر حقوق مادي مؤلف يكي از موضوعات پذيرفته‌شده در تمامي نظام‌هاي حقوقي به‌شمار مي‌آيد و با هدف تثبيت منافع عمومي در نظام حقوقي وضع مي‌شود، اعمال اين استثناها و محدوديت‌ها در حقوق معنوي مؤلف با ترديد مواجه است؛ اين درحالي است كه دامنۀ حقوق معنوي به‌ويژه در كشورهاي نظام رومي- ژرمني بسيار گسترده است و مي‌تواند محل سوءاستفاده باشد. در اين ميان، دكترين استفادۀ منصفانه يكي از مهم‌ترين دكترين‌هاي تعديل‌كنندۀ حق مؤلف به‌شمار مي‌آيد كه به جهت گستردگي در بسياري از مسائل حقوق مالكيت فكري قابل طرح است. موضوع پژوهش حاضر اين است كه چگونه حقوق معنوي با عنايت به دكترين يادشده تحليل و تفسير مي‌شود. به همين منظور، نگارندگان اين مقاله با روشي تحليلي- توصيفي و با مطالعۀ تطبيقي نظام حقوقي امريكا به‌عنوان منشأ دكترين استفادۀ منصفانه، تلاش دارند تا به مباني تحديد حقوق معنوي مؤلف و امكان اعمال اين دكترين در حقوق معنوي مؤلف بپردازند و در پايان نتيجه‌گيري مي‌‌كنند كه اگرچه از اين نظريه به‌عنوان مفهومي انعطاف‌پذير ياد مي‌شود، ولي بايستي درنظر داشت كه اعمال آن در هر نظام حقوقي، مناسب و امكان‌پذير نخواهد بود؛ گرچه مي‌توان از انعطاف‌پذيري آن در مورد سياست‌گذاري در حوزۀ استثناها و محدوديت‌هاي حقوق مؤلفان به‌ويژه در حوزۀ فناوري‌هاي جديد و به‌روز و جريان‌هاي هنري معاصر بهره برد.