بررسي تمايل به پرداخت خانوار شهري در سرمايه‌گذاري براي تجهيزات كارآمد انرژي: نقش ارزش ادراك‌شده و برچسب بهره‌وري انرژي

مصرف انرژي سبب ايجاد چالش‌هاي شديد جهاني در زمينه تغييرات آب‌وهوايي و مشكلات زيست‌محيطي شده است. لوازم خانگي از كالاهاي پركاربردي هستند كه برق زيادي مصرف مي‌كنند؛ بنابراين، در ميان مصرف‌كنندگان انرژي، بخش خانگي نقش مهمي از لحاظ نحوه و ميزان مصرف انرژي ايفا مي‌كند؛ زيرا متناسب با ارتقاي سطح زندگي خانوارها و ضرورت استفاده از لوازم خانگي، نياز به انرژي الكتريكي رو به فزوني است و همواره خطر اتلاف انرژي در اين بخش وجود خواهد داشت. استفاده گسترده از وسايل صرفه‌جويي در انرژي موجب صرفه‌جويي در منابع انرژي و توسعه اقتصاد كم‌كربن مي‌شود؛ ازاين‌رو، در اين شرايط، ارائه راهكار مناسب براي كاهش مصرف انرژي و هزينه‌هاي مشتركان خانگي، بسيار ضروري است. دراين‌ميان، بهره‌گيري از فناوري‌هاي كارآمد انرژي در بخش خانگي، اهميت ويژه‌اي دارد؛ بنابراين، در پژوهش حاضر، براساس يك مدل جامع مبتني بر تئوري رفتار برنامه‌ريزي‌شده و ادبيات ارزش درك‌شده مصرف‌كننده، ضمن تعيين نقش عوامل مؤثر بر پذيرش ماشين لباسشويي و يخچال كارآمد انرژي در بخش خانگي، ميزان تمايل به پرداخت اضافه خانوارهاي شهري در سرمايه‌گذاري براي اين فناوري‌ها نيز محاسبه شده است. در اين راستا، از روش پيمايشي در قالب روش ارزش‌گذاري مشروط استفاده شده است. جمع‌آوري داده‌هاي تحقيق از دو روش تكميل پرسشنامه (حجم نمونه 400 نفر) و مصاحبه حضوري از خانوارهاي ساكن منطقه 4 شهر تهران در سال 1399 انجام شد. نتايج مطالعه نشان مي‌دهند به‌ازاي 1 درصد افزايش در قيمت پيشنهادي، احتمال تمايل به پرداخت اضافه براي خريد ماشين لباسشويي و يخچال كارآمد انرژي به‌ترتيب 79/2 و 81/1درصد كاهش مي‌يابد. همچنين، نتايج كشش نشان مي‌دهند قيمت پيشنهادي، سن، درآمد و هزينه‌هاي خانوار بيشترين اثرگذاري را بر احتمال تمايل به پرداخت اضافي خانوارها دارند. افزون بر آن، بيشترين تمايل به پرداخت اضافي خانوارها براي استفاده از ماشين لباسشويي در بالاترين سطح انرژيA+++  (60 درصد صرفه‌جويي در مصرف انرژي)، 9/24 ميليون ريال و يخچالA++  (28 درصد صرفه‌جويي در مصرف انرژي)، 9/49 ميليون ريال است؛ بنابراين، با توجه ‌به نتايج، ارائه سياست‌هاي تشويقي دولت و فراهم‌نمودن تسهيلات و كمك‌هزينه خريد، مي‌توانند مصرف‌كنندگان را به سرمايه‌گذاري در تجهيزات كارآمد انرژي ترغيب كنند. همچنين، برنامه‌ريزي رسانه‌هاي جمعي، نقش بسيار مؤثري مي‌تواند در ايجاد دانش و ترويج استفاده از فناوري‌هاي كارآمد انرژي داشته باشد. افزون بر آن، برگزاري كارگاه‌هاي آموزشي در سراهاي محله در خصوص اشاعه اطلاعات در زمينه مزاياي تجهيزات كارآمد انرژي از ديگر راهكارهاي پيشنهادي است.