تحليل روايت «أُمِرْتُ‏ أَنْ‏ أُقَاتِلَ‏ النَّاسَ ...» با رويكرد تاريخ‌ گذاري إسناد-متن

خوانش ‌هاي ناصواب از برخي آيات و روايات، سبب نسبت خشونت به دين صلح و دوستي «اسلام» شده است. ازجمله عوامل بسترساز چنين پندارهايي روايت «أُمِرْتُ‏ أَنْ‏ أُقَاتِلَ‏ النَّاسَ...» است كه در احكام فقهي جهاد به آن استناد مي‌شود. ازآنجاكه تاريخ‌گذاري احاديث، زمان تقريبي پيدايش احاديث و نيز سير تحولات تاريخي آن را مشخص مي‌سازد، مقالۀ حاضر درصدد است با روش تحليلي و تاريخ‌گذاري تركيبي إسناد-متن، روايت مذكور را بررسي نمايد. نتايج اين پژوهش حاكي از آن است كه اين روايت در منابع اهل‌سنّت، با طرق نقل بسيار و تحريرهاي گوناگون آمده و حلقۀ مشترك اين روايات، ابوهريره، مالك بن انس، نعمان بن سالم و اوس بن ابي‌اوس هستند. رواياتي كه حلقۀ مشترك آن «ابوهريره» است، بيانگر قديمي‌ترين كاربرد فقهي اين روايت است كه تحريرهاي مختلفي دارد و ناظر به جنگ‌هاي ردّه است. شبكۀ إسناد رواياتي كه علاوه بر قيد لا اله الا الله، دربردارندۀ گزاره‌هاي ديگري نيز هستند، داراي طرق نقل منفرد است و حلقۀ مشترك اين روايات «قتيبة بن سعيد» نزديك‌ترين راوي به صاحبان جوامع حديثي است. شبكۀ إسناد در اين دسته از روايات، ساختاري عنكبوتي دارد كه حاكي از ضعف اين روايت است. روايت «امرت ان اقاتل ...» در منابع شيعي داراي نقل منفرد است.