بررسي و تحليل تاثير عوامل محيطي درشكل ‌گيري و پراكنش استقرارهاي عصرمفرغ حوزه سرخس

عوامل زيست محيطي نقش موثري در ايجاد استقرارهاي انساني در هر دوره زماني دارند. اين تاثيرات را مي‌توان بر جذب و دفع گروه‌هاي انساني، نوع و شكل سكونتگاه‌ها و محوطه‌هاي استقراري مشاهده نمود. حوزه سرخس در شمال شرق خراسان از مناطقي از ايران است كه به دليل كمبود پژوهش‌هاي باستان‌شناختي درخصوص چشم انداز زيستي و فرهنگي آن، ابهامات و پرسش‌هاي بسياري مطرح است. در پنجاه سال اخير، اين حوزه مورد مطالعات ميداني هيئت‌هاي مختلف قرار گرفته است و چندين محوطه از دوران مفرغ در اين منطقه شناسايي شده است. در اين مطالعه پرسش اصلي اين است كه مهم‌ترين عوامل محيطي تعيين كننده در شكل‌گيري استقرارهاي دوره مفرغ اين حوزه كدامند؟ هدف اصلي جستار پيش رو مطالعه زمين‌سيماي حوزه سرخس و تحليل تاثير عوامل محيطي درشكل‌گيري و پراكنش استقرارهاي عصرمفرغ اين حوزه است. در اين پژوهش 8 محوطه شناسايي شده هزاره سوم و دوم پيش از ميلاد اين حوزه با روش توصيفي - تحليلي، با استفاده از نرم افزار Arc GIS نسبت به متغيرهاي طبيعي بررسي شده است. تحليل يافته‌ها نمايان ساخته است كه اين حوزه در عصر مفرغ دربرگيرنده استقرارهايي است كه تابع جريان‌هاي آبي و ديگر عوامل جغرافيايي مانند تراس و رسوبات رسي بوده‌اند. در عصرمفرغ استقرارهاي با نهشته‌هاي اندك در نزديكي منابع آبي آبراهه‌ها ايجاد شده‌اند. اين محوطه‌ها غالبا در محدوده ارتفاعي پايين واقع شده‌اند و در دوره مفرغ تامين معيشت اين حوزه باتوجه به سنجش ارتفاعي و تحليل جنس خاك اين محدوده احتمالا بر پايه دام‌داري بوده است و كشاورزي به صورت محدود صورت گرفته است.