ميدان در عصر تيموري: پژوهشي در ساختار ميدان‌هاي شهري و مجموعه‌هاي معماري مرتبط با آن در قرون هشتم و نهم هجري قمري

مجموعه‌هاي معماري احداث شده در طول دوره تيموري را مي‌توان از لحاظ نحوه استقرار بناها به سه دسته مجموعه‌هاي مستقر در دورتادور يك محوطه مياني، مجموعه‌هاي مستقر در دو سوي يك خيابان و مجموعه‌هاي مستقر در دو سمت يك بناي مركزي تقسيم كرد. دسته اول از اين نوع مجموعه‌ها كه بر پايه استقرار ابنيه مستقل در دو يا چهارسمت يك محوطه مركزي شكل مي‌گرفته‌اند، هم در نقش ميدان‌هاي شهري و هم در رديف مجموعه‌هاي معماري موقوفه ظاهر شده‌اند. اين شكل از مجموعه‌سازي كه در آن ساختار حياط‌هاي چهارايواني و كاربري ميدان‌هاي شهري، به صورت توامان، قابل مشاهده است را مي‌توان از عوامل موثر بر تحولات ساخت و طراحي ميدان در دوره‌هاي بعدي شهرسازي و معماري ايران محسوب نمود. اين پژوهش قصد دارد تا با اتكا به منابع تاريخي و مستندات باستان‌شناسي موجود، به تحليل ساختار و همچنين مطالعه نحوه استقرار ابنيه در اين گونه از مجموعه‌هاي معماري دوره تيموري بپردازد و به اين سوال اصلي پاسخ دهد كه ساختار اين مجموعه‌هاي ميداني چگونه بوده و چه وجوه اتفراق و تشابهي با يكديگر داشته‌اند؟ اطلاعات اين مقاله با روش‌هاي كتابخانه‌اي، مشاهده بصري و مقايسه يافته‌هاي حاصله گردآوري شده و پژوهش با روش تحليلي-تاريخي صورت گرفته است. نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد كه تفاوت شاخص ميدان هاي شهري و مجموعه هاي معماري كه بر پايه ساختار يك ميدان در دوره تيموري احداث شده اند در نحوه ارتباط آن ها با راه هاي اصلي در شهر بوده است.