شاخص‌هاي علم‌سنجي و ويژگي‌هاي نويسندگي مقالات مرور نظام‌مند و فراتحليل ايران نمايه شده در اسكوپوس

زمينه و هدف: در الگوي عملكرد مبتني بر شواهد، مقالات مرور نظام‌مند و فراتحليل در بالاترين سطح هرم شواهد قرار دارند. مطالعه‌ي علم‌سنجي اين مقالات در سطح ملي مي‌تواند به توليد اطلاعات ارزشمندي براي تصميم‌سازي‌هاي خرد و كلان منجر شود. در اين پژوهش تلاش شده است تا به بررسي شاخص‌هاي علم‌سنجي و ويژگي‌هاي نويسندگي مقالات مرور نظام‌مند و فراتحليل ايران در اسكوپوس مبادرت شود.روش بررسي: پژوهش حاضر با رويكرد علم‌سنجي انجام شده است. جامعه‌ي پژوهش ۹۵۷۹ مقاله‌ي مرور نظام‌مند و فراتحليل است كه در بازه زماني ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۱ انتشار يافته و ايران در جايگاه كشور متبوع حداقل يكي از نويسندگان قرار دارد. روند رشد كمي، شاخص‌هاي استنادي مقالات و ويژگي‌هاي نويسندگي از جمله موارد مورد بررسي در اين پژوهش هستند.يافته‌ها: بررسي ۹۵۷۹ مقاله مورد بررسي نشان داد كه روند نشر اين مقالات صعودي بوده است و بيش‌ترين ميزان مقالات(۵۶۵۲) مربوط به سال ۲۰۲۱ است. تحليل موضوعي مقالات نشان داد كه بيش‌ترين مقالات به حوزه موضوعي enicideM، با ۲۱۱۷ مورد، و در مرتبه بعدي ygoloiB raluceloM dna sciteneG ،yrtsimehcoiB، با ۳۳۴۱ مورد، تعلق دارد. بيش‌ترين شاخص هرش كه ۸۶ است مربوط به سال ۲۰۱۸ اما بيش‌ترين درصد مقالات قرار گرفته در افق شاخص هرش، ۳۲/۱۸%، مربوط به اين سال  ۲۰۱۱ است. بيش‌ترين ميزان ميانگين استناد به ازاي هر مقاله ۱۴۶/۴۴ است كه مربوط به سال ۲۰۱۲ و كم‌ترين آن، ۴/۶۲ مربوط به سال ۱۲۰۲ است. بيش‌ترين ميزان استناد به‌ازاي سال‌هاي عمر مقالات ۹۷۳۵/۳۴ است كه مربوط به سال ۲۰۲۰۰۲۰۲ و كم‌ترين آن، ۹۷۲ مربوط به سال  ۲۰۱۱ است. محاسبه درصد مقالات قرار گرفته در افق شاخص هرش نسبت به كل مقالات هر سال، و همچنين ميانگين استناد به‌ازاي هر مقاله، با ميزاني فراز و فرود، روند كاهشي را نشان داد. از نظر ميانگين استناد به‌ازاي سال‌هاي عمر مقالات روند، افزايشي است. كم‌ترين ميزان ميانگين تعداد نويسندگان (۵/۴۸) مربوط به سال ۲۰۱۱ و بيش‌ترين ميزان (۲۱) مربوط به سال ۲۰۱۲ است. نويسنده اول و مسئول بيش از ۱۹% مقالات مورد بررسي ايران است.  ايالات متحد آمريكا كشور متبوع حداقل يكي از نويسندگان در ۱۲/۰۵% مقالات بوده است. دانشگاه تهران نيز در ۲۷/۸۱% مقالات سازمان متبوع حداقل يكي از نويسندگان بوده است. مجله Iranian Journal of Public   Health بيش‌ترين مقالات (۱/۳۶%) را منتشر كرده است.   نتيجه‌گيري: روند رشد كمي مقالات مورد بررسي افزايشي است اما اظهار‌نظر در خصوص رشد كيفي آن‌ها نيازمند مطالعات بيش‌تري است. با توجه به اهميت روزافزون عملكرد مبتني بر شواهد، لازم است تصميم‌سازان نسبت به حفظ روند رشد كمي و بهبود شاخص‌هاي استنادي اين مقالات توجه ويژه نشان دهند.