بررسي كانه زايي، زمين شيمي و ژنز كانسار مس كهدلان، بستان آباد، آذربايجان شرقي

ذخيره معدني مس كهدلان در استان آذربايجان شرقي و در 27 كيلومتري خاور شهر بستان آباد، در كمان ماگمايي اروميه – دختر و در قسمت شمال ورقه زمين شناسي قره چمن واقع شده است. به لحاظ چينه شناختي قديمي ترين واحدهاي سنگي منطقه معدني را شيل، مارن و سنگ آهك هاي كرتاسه بالايي – پالئوسن تشكيل داده‌اند. بر روي واحدهاي فوق، توالي آتشفشان – رسوبي ائوسن شامل ليتيك توف، آندزيت، بازالت قرار مي گيرد. اين مجموعه با بيشترين تنوع سنگي تحت تاثير توده هاي نفوذي و نيمه آتشفشاني اليگوسن با تركيب مونزوسينيت تا گابرو قرار گرفته است. توده‌هاي مونزوسينيتي ميزبان كانه زايي مس در اين منطقه مي باشند. در اين ذخيره، كانه زايي از نوع رگه اي است كه به شدت توسط ساختار كنترل مي گردد. كاني شناسي رگه ها ساده و به دو صورت هيپوژن و سوپرژن رخداد دارد. مهم ترين كاني هاي بخش هيپوژن شامل كاني هاي سولفيدي كالكوپيريت، پيريت و مگنتيت و همچنين بخش سوپرژن شامل كاني هاي كالكوسيت، كووليت و ثانويه (مالاكيت، هماتيت و گوتيت) مي‌باشد. از مهم ترين دگرساني هاي موجود در همراهي با كانه زايي مي توان به دگرساني هاي آرژيليك، سيليسي، كربناتي و پروپيليتيك اشاره كرد. بر اساس مطالعات زمين شيمي، سنگ ميزبان كانه زايي، با تركيب مونزوسينيت و در سري كالك آلكالن تا شوشونيتي و در محدوده متاآلومين قرار دارد؛ همچنين محيط تشكيل توده ميزبان كانه زايي كمان آتشفشاني حاصل از زون فرورانش مي باشد كه نمودارهاي بهنجار شده عناصر كمياب خاكي نيز مصداق اين موضوع مي باشد. با توجه به آناليزهاي صورت گرفته، مقدار عيار مس در نمونه هاي برداشت شده، از 20.7 پي پي ام الي 6 درصد و عيار موليبدن از 0.8 تا 5.5 پي‌پي‌ام متغير است. بر اساس كليه بررسي هاي زمين شناختي، كانه‌زايي مس در محدوده معدني كهدلان، در زون غني شده كالكوسيت و در بخش سوپرژن يك كانسار پورفيري قرار گرفته است.