ميراث مديريت شهري تهران در گذار به مدرنيته ؛ مطالعه موردي: انتخابات و مشاركت جمعي (1285-1320)

شهر در طول تاريخ به صورت سنتي و بر مبناي تجربه ايراني اداره مي شد. از اواسط دوره قاجاريه براساس رويكردهاي اروپايي روند اداره شهر تغيير كرد. رويدادهايي نظير بازگشت دانش آموختگان ايراني موسسه هاي اروپايي، تاسيس مدرسه دارالفنون، توسعه مفاهيم سياسي و سفرهاي ناصرالدين شاه به سرزمين هاي غربي، مقدمات دگرگوني شهر را رقم زد. از سوي ديگر، انقلاب مشروطيت زمينه حضور و دخالت بخشي از مردم در حكمراني را به وجود آورد. يكي از عرصه هاي كنشگري بعد از انقلاب، شركت در انتخابات و نمايندگي شهر بود. اين پژوهش به دنبال پاسخ به اين پرسش ها شكل گرفت كه ميزان مشاركت مردم تهران در انتخابات انجمن بلديه/انجمن شهرداري از ابتداي مشروطيت تا پايان پهلوي اول چقدر بود؟ موانع و محدوديت هاي مشاركت شهروندان در اين دوره چه بودند؟ يافته هاي پژوهش نشان مي دهد كه مشاركت بسيار اندك بود؛ تاجايي كه از جمعيت 200 تا 600 هزار نفري تهران در بازه ساليان 1286 تا 1320، تنها تعداد بسيار اندكي در انتخابات شركت كردند كه در برخي اسناد از 20 تا 30 راي در انجمن بلديه تهران دوره قاجاريه و 3 هزار راي در دوره پهلوي حكايت دارد كه با تعداد جمعيت شهر اختلاف فاحشي دارد. دلايل مشاركت پائين به صورت كلي با ناآگاهي مردم نسبت به تحولات ساختاري جديد و محدوديت هاي قانوني مرتبط است. اين مقاله برآن است تا با بررسي قوانين بلديه با تكيه بر سرشماري هاي موجود، به ويژه سرشماري سال 1311، موانع تحقق مشاركت جمعي در انتخابات را به بوته نقد و بررسي بسپارد.