تببين وضعيت سوادآموزي و تصويب نخستين قانون آموزش كارگران در ايران عصر پهلوي (1304- 1332ه.ش)

ظهور انقلاب صنعتي و تغيير مباني علمي و فني توليد، آموزش فني و حرفه‌اي و پيش نياز آن، يعني سوادآموزي را به ضرورتي اجتناب ناپذير تبديل كرد. وقوع انقلاب كمونيستي روسيه و تبليغات گسترده درباره احقاق حقوق كارگران از جمله حق آموزش، اين موضوع را نه تنها در كشورهاي صنعتي بلكه در كشورهاي تازه‌وارد به عرصۀ نوسازي صنعتي، از جمله ايران، به مسئله‌اي اساسي در حوزه سياست و اجتماع تبديل كرد. از اين رو، دولت پهلوي اول اگرچه به اجبار به آموزش كارگران تن در داد. جستار حاضر در پي پاسخ به اين سؤال است كه دولت‌هاي دوره پهلوي از ابتدا تا سال 1332 ش چه سياست‌هايي را جهت آموزش كارگران به اجرا درآوردند؟ يافته‌هاي اين پژوهش كه برپايه روش تركيبي، توصيفي، علّي و عقلاني نگاشته شده نشان مي‌دهد كه نياز ذاتي صنايع جديد به آموزش رسمي از يك سو و لزوم مقابله با تبليغات كمونيستي و جلوگيري از جذب كارگران توسط گروه‌هاي چپ‌گراي داخلي از سوي ديگر، راهي جز اقدام به سوادآموزي رسمي پيش‌روي دولت پهلوي اول باقي نگذاشت؛ اقدامي كه در ادامه در فضاي سياسي نسبتاً باز دهه 20 شمسي به تدوين نخستين قانون رسمي آموزش و سوادآموزي كارگران منجر شد.