ارزيابي و تحليل فعاليت انجمن ها و تشكيلات اجتماعي كردستان در دوره مشروطه(1324- 1329ق)

انقلاب مشروطه زمينه مناسبي براي ظهور انجمنها و تشكيلات اجتماعي مختلف در سراسر ايران فراهم آورد. مسأله اصلي اين پژوهش بررسي نخستين تجربۀ فعاليت تشكيلاتي و گروهي در كردستان در قالب انجمنهاي مشروطه خواه و نحوۀ مواجهۀ كارگزاران قاجار با آنها در دورۀ مشروطه(1324- 1329ق) است. پرسش اين است كه انجمن ايالتي و ولايتي ، بلديه و ديگر انجمنهاي كردستان در چه زماني و چگونه درست شدند؟ اساسنامه آنها چه بود و چه اقداماتي انجام دادند؟ نحوۀ تعامل نهادهاي حاكميتي با آنها چگونه بود و چرا و چگونه برچيده شدند؟ يافته هاي اين پژوهش كه بر اساس روش توصيفي تحليلي نوشته شده است، نشان مي دهد كه مشروطه خواهان كرد با الگوبرداري از فعاليت مشروطه خواهان تهران و آذربايجان انجمنها و تشكيلات مختلفي را در كردستان پديد آوردند و به بسط مشاركت مردم در فعاليت هاي سياسي و اجتماعي كمك كردند.در مقابل، دولتمردان حاكم كه همچنان به نظام سنتي حكمراني تمايل داشتند، با شيوه ها و ابزارهاي مختلف، مانع پيشبرد برنامه هاي آنان شدند. با وجود اين ، مشروطه خواهان عقب نشيني نكردند و كشمكش هاي دو طرف تا پايان اين دوره همچنان ادامه داشت.