بستر اجتماعي حضور پريان در اساطير ايراني و انيراني مطالعۀ موردي: بررسي تطبيقي داستان ملوزين با اسطوره‌هاي ايراني

ملوزين در اسطوره هاي غربي نام پريي است نيمه انسان ــ نيمه حيوان كه براي همسر انساني خود ثروت و باروري به ارمغان مي آورد. اما اين مزايا از دست مي رود. چگونه؟ اينجاست كه انديشۀ بشري به كار مي افتد و داستاني خلق مي كند كه در بيشتر فرهنگها، از جمله در فرهنگ و اسطوره هاي ايران نمونه هايي از آن را در قالب داستان هاي پريان مي توان سراغ گرفت. ملوزين شرط مي كند هرگز همسرش او را به هنگام شستشو نبيند. پيمان شكسته مي شود و ملوزين براي هميشه همسر و خانواده اش را ترك مي كند. براي آنكه داستاني ملوزيني باشد، بايد سه عنصر داشته باشد: ملاقات انسان و موجودي پريوار، گذاشتن شرطي يا پيماني ميان آن دو، شكسته شدن پيمان كه معمولاً به رفتن پري مي انجامد.  در اين مقاله، كوشيديم چند داستان ايراني را با مضمون ملوزيني مقايسه كنيم و طرح ملوزيني و برخي بن مايه هاي داستان را در افسانه هاي ايراني رديابي كنيم. روش پژوهش در اين بررسي اسطوره شناسي تطبيقي است. از جمله داستان هاي ايراني كه آشكارا عناصر ملوزيني دارند، «فايز و پري» و «حسن بصري» اند. در مورد «داستان سياوش» شايد به اين راحتي نتوان از مضمون ملوزيني سخن گفت، هر چند وجود عناصر متعددي از داستان ملوزين مي تواند دليلي بر وجود آن و به هم ريختگي عناصر آن باشد و حتي بتواند ما را به يافتن چند بن مايۀ از دست رفته در اين اسطوره نزديك كند.