سفر،آداب و وسايل آن؛ بررسي تمايزات اجتماعي مسافرت در جامعه ايران عصر قاجار(قبل از مشروطيت)

اقشار فرادست در جامعه‌ ايران عصر قاجار هميشه در پي آن بوده اند تا تفاوت ها و تمايزات اجتماعي خود را نسبت به اقشار و طبقات فرودست به طرق و شيوه هاي مختلف منعكس نمايند. يكي از اين روش ها، نشان دادن تمايز اجتماعي از طريق وسايل، آداب و شيوه هاي مسافرت است. اين پژوهش برآن است تا به روش توصيفي-تحليلي و با بكار بستن نظريه‌ «تمايز» پير بورديو براي اين سوالات پاسخ مناسب را بيابد: آيا اشراف و اعيان جامعه ايران در عصر قاجار به مسافرت و وسايل و آداب آن فقط به عنوان امري ضرورت پسند و براي رفع نياز مي نگريستند؟ يا اينكه آنان علاوه بر مسئله ضرورت؛ نگاه ذوقي؛ زيباشناختي و هنردوستانه نيز به آن داشته اند؟ نگاه اقشار فرودست جامعه ايران عصر قاجار نسبت به مسئله سفر و آداب و وسايل آن بر اساس كدام يك از اين شاخص ها بوده است؟ اين پژوهش بر اين فرض اساسي استوار است كه برخلاف طبقات بالاي جامعه ايران عصر قاجار كه به سفر و آداب و وسايل آن، نگاه هنري؛ سليقه مندانه و زيباشناختي داشته اند، طبقات پايين جامعه به مسافرت به چشم امري مورد نياز و ضرورت نگاه مي كردند. يافته هاي اين پژوهش نشان مي دهد اقشار ممتاز جامعه كه نياز اساسي خود به مسافرت و وسايل آن را به آساني برآورده مي ساختند، بيشتر در پي آشكار ساختن و انعكاس هويت و منزلت اجتماعي خود و نشان دادن تشخّص و تفاخر طبقاتي از طريق آداب سفر و تجمل؛ شكوه و زيبايي در وسايل مسافرت برمي آمدند، در حالي كه توده مردم و اقشار پايين جامعه بدون توجه چنداني به تجمل گرايي؛ زيبايي دوستي و يا هرگونه ذوق و سليقه هنري، به مسافرت، آداب و وسايل آن  تنها به چشم ابزاري براي رفع نياز و ضرورت مي نگريستند.