محيط يادگيري تركيبي: اثربخشي استفاده همزمان از آزمايش‌هاي واقعي و مجازي بر مهارت استدلال علمي دانش‌آموزان

اين مطالعه با هدف بررسي اثر آزمايش‌هاي واقعي، مجازي، و تركيبي بر تفكر سيستمي شاگردان كه به صورت استدلال علّي بروز پيدا مي‌كند، انجام گرفته است. پزوهش به روش كمي و با رويكرد نيمه آزمايشي انجام گرفت. جامعه آماري دانش آموزان پايه يازدهم دوره متوسطه دوم شهر اهواز بودند كه نمونه 80 نفري از آنان كاوشگري علمي با موضوع جريان الكتريكي را به سه صورت آزمايش واقعي (24 نفر)، مجازي (28 نفر) ، و تركيب آن دو (28 نفر) تجربه كردند. يادگيري مفاهيم و مهارت تفكر سيستمي شاگردان به كمك آزمون‌ استاندارد DIRECT قبل و بعد از فعاليت كاوشگري اندازه‌گيري شد. پاسخ‌ها ابتدا كدگذاري، و سپس نمره‌گذاري شدند. از تحليل كواريانس براي مقايسه ميانگين گروه‌ها استفاده شد. كاوشگري واقعي (اندازه اثر 0.54) و مجازي (انداز اثر 0.60) تقريبا به يك اندازه باعث يادگيري مفاهيم علمي شدند، اما شاگردان در شرايط تركيبي (اندازه اثر 0.79) بهتر از شرايط تك آزمايشي ياد مي‌گرفتند. سهم بيشتر نمره شاگردان در هر سه تجربه يادگيري مربوط به سطح دانش امور واقعي و روندي بود و نمره‌ كمتري در سطوح بالاي يادگيري مانند استدلال يا تفكر سيستمي داشتند. كاوشگري چه به صورت واقعي، چه مجازي، و چه تركيبي، به خودي خود نتوانست دانش‌آموزان را وادار به استدلال منسجم و بازنگري مدل ذهني خودشان كند. كاوشگري بدون فعاليت مكمل آن يعني مدل‌سازي نمي‌تواند به ارتقا مهارت استدلال شاگردان كمك زيادي كند. پيشنهاد مي‌شود كاوشگري در كلاس درس به صورت تركيب آزمايش واقعي و مجازي توسط معلمان با رويكرد مبتني بر مدل‌سازي انجام بگيرد.