بررسي زيست‌جهان به‌مثابه بنياد معنا و فهم كنش از ديدگاه آلفرد شوتز

شوتز در مواجهه با بحران علوم اجتماعي، مفهوم كانوني هوسرل متأخر؛ يعني «زيست‌جهان» را مبدأ عزيمت خود قرار داد. او با صورت‌بندي مجدد پديدارشناسي هوسرل و گذر از پديدارشناسي استعلايي به پديدارشناسي تجربي و دنيوي، زيست‌جهان را به‌مثابه امر داده‌شده در زندگي روزمره فرض كرد و آن را چارچوب مرجع تفسير معنا و فهم كنش قرار داد. در اين زمينه كوشيد با غني‌سازي مفهوم «كنش» وبر از طريق اختراع مفهوم «طرح» (project) زمينه انتقال از كنشگر آگاه تكين به كنشگري را كه در جامعه و در بستر زيست‌جهان اقدام به كنش مي‌كند، فراهم ‌سازد. برايند اين اقدامات، ارائه تفسيري متفاوت از «معنا» و «كنش» از تفسير نظريات شناختي كنش است. شوتز با آنكه آگاهي كنشگر را نقطه عزيمت خود قرار ‌داده و به مسائلي كه مشخصه نظريه كنش است، ‌پرداخته، اما كنش را تعبيه‌شده در محيط فرهنگي آن در نظر گرفته و به نقشه‌ها و طرح‌هاي فرهنگي در تعريف كنش اهميت زيادي داده است. اين جستار با روش «توصيفي‌ـ تحليلي»، در حد امكان به شرح، توضيح و نقد اين مسئله همت گمارده است.