تطورات انديشه اجتماعي حوزه علميه قم در يك صد سال اخير

انديشه اجتماعى متفكرين اسلامى در حوزه علميه قم، هرچند ريشه‌اى تاريخى در عمق انديشه فقهي، كلامي، حكمى و اخلاقى آن دارد، در صدساله اخير داراى تطورات و رشد قابل توجهى بوده است. بررسى اين موضوع اهميت بسزايى دارد و مي‌تواند ظرفيت و اصالت انديشه دينى در حوزه تفكر اجتماعى را نشان دهد. اين تحقيق با توجه به زمينه‌هاى اجتماعى درصدد بازشناسى مهم‌ترين محورهاى تطور انديشه اجتماعى حوزه علميه قم در سده اخير بوده و آن را در سه محور تطور موضوعي، روشى و كاربردى دنبال كرده است. گستردگى موضوعات اجتماعي، تنوع و تطور رويكردي، اعم از فقهي، فلسفي، كلامي، اخلاقى و رويكرد تطبيقى و انتقادي، و نيز تأكيد بر دو عنصر زمان و مكان، سبب گسترش انديشه‌هاى اجتماعى معاصر شده است. همچنين تعامل دوسويه حوزه نظرى انديشه اجتماعى با ساحت عملى آن، محور سومى است كه نشان‌دهنده تطور انديشه اجتماعى متفكرين حوزه قم در قرن اخير است.