بهينه‌سازي زيست‌محيطي سطح زير كشت محصولات شبكه آبياري شهيد چمران با روش پويايي سيستم

يكي از راهكارهاي توسعه كشاورزي، استفاده مطلوب از شبكه‌هاي آبياري و زهكشي است كه منجر به بهره‌وري بيشتر و حفظ محيط‌زيست خواهد شد. در تحقيق حاضر به كمك روش تحليل پويايي سيستم مدلي بسط داده شد تا بتواند با نظر گرفتن مسائل زيست‌محيطي، سطح زير كشت محصولات زراعي شبكه آبياري و زهكشي شهيد چمران واقع در استان خوزستان را شبيه‌سازي كند. به‌منظور بررسي اعتبار مدل، از آزمون حدي و آناليز حساسيت استفاده شد. نتايج نشان‌دهنده عملكرد مناسب مدل و وجود ارتباط منطقي بين پارامتر‌‌هاي آن بود. همچنين به‌منظور تعيين سطح زير كشت بهينه محصولات زراعي شبكه شهيد چمران، با اهداف محيط‌زيستي و كمينه كردن ميزان نمك خروجي از زهكش‌ها، الگوي كشت محصولات اين شبكه در دو حالت تغيير غير پلكاني و تغيير پلكاني تعيين شد. نتايج نشان داد ميزان نمك خروجي بهينه‌سازي شده از شبكه در هر دو حالت پلكاني و غير پلكاني در مقايسه با وضع موجود در منطقه كاهش يافته است. مقدار نمك كل در وضع موجود، از سال 1392 تا 1396 به‌ترتيب برابر با 2799، 2649، 2749، 2298 و 2004 تن بر روز بوده است كه پس از بهينه‌سازي، در حالت پلكاني 2739، 2546، 2644، 2223 و 1952 تن بر روز و در حالت غيرپلكاني 2363، 2309، 2481، 2151 و 1912 تن بر روز به‌دست آمد. نتايج نشان مي‌دهد كه حالت غيرپلكاني با توجه به محدوديت‌هاي در نظر گرفته شده براي آن، در كاهش نمك خروجي موفق‌تر از حالت پلكاني عمل كرده است. آناليز نتايج نشان‌دهنده موفقيت مدل در بهينه‌سازي و دست‌يابي به اهداف مورد نظر بود. لذا مي‌توان گفت، مدل حاضر در شبيه‌سازي و بهينه‌سازي شبكه آبياري، الگوي كشت آن و تعريف ساير سناريوها از دقت خوبي برخوردار است.