ارزيابي كارايي برخي روش ‌هاي مقابله با فرسايش بادي در مناطق بياباني (مطالعه موردي: بيابان كاشان)

عمليات بيولوژيك مقابله با فرسايش بادي بايد در بستر آرام ماسه‌زارها صورت گيرد و اين كار به دليل وجود بادهاي با سرعت زياد همواره با مشكلاتي مواجه است؛ بنابراين پيش‌شرط لازم براي متوقف كردن جابه‌جايي ماسه‌ها، ايجاد موانع بر سر راه حركت آن‌ها است تا طي چند سال اول، گياهان كاشته شده از آسيب باد مصون مانده و پايدار شوند. در اين پروژه روش‌هاي مختلف جلوگيري از فرسايش بادي اعم از ايجاد بادشكن و ريگ‌پاشي با هدف افزايش سرعت آستانه فرسايش باد، در ماسه‌زارهاي ابوزيد آباد كاشان كه تحت فرسايش شديد باد است، مورد ارزيابي قرار گرفت. بادشكن‌هاي مورداستفاده شامل توري با درصد تخلخل 50 درصد به‌صورت شطرنجي به ابعاد 2/5 در 2/5 متر، پنبه‌چوب‌هاي برداشت شده از مزارع پنبه به‌صورت شبكه‌اي به ابعاد 5*5 متر بود. ارتفاع و فاصله بادشكن‌ها به كمك سرعت آستانه باد و بيشينه سرعت باد منطقه محاسبه شد. ريگ‌پاشي روي تپه‌هاي ماسه‌اي و كفه‌هاي رسي - نمكي مجاور آن با تراكم 50 و 30 درصد مورد آزمايش قرار گرفت. به‌منظور مقايسه ميزان جابه‌جايي خاك در تيمارهاي يادشده و شاهد، از شاخص‌هاي چوبي مدرج به ارتفاع يك متر و تله‌هاي رسوبي استفاده شد. در اين پژوهش هزينه اجراي هر روش به‌طور جداگانه محاسبه و با هزينه پاشش مالچ نفتي مقايسه شد. نتايج نشان داد، ريگ پاشي 50 درصد با تثبيت 100 درصدي، بهترين عملكرد را به لحاظ تثبيت ماسه‌هاي روان و همچنين ثبات و پايداري دارد. هزينه اجراي روش‌هاي ريگ‌پاشي 50 درصد، بادشكن چوبي و بادشكن توري به‌ترتيب برابر 122/5، 156 و 524 ميليون ريال در هكتار بود؛ بنابراين روش ريگ‌پاشي 50 درصد به‌ عنوان بهترين روش جلوگيري از فرسايش با كمترين هزينه و همچنين سازگار با محيط‌ زيست معرفي شد.