پايش و ارزيابي مشخصه‌هاي شيميايي - زيستي و تعيين شاخص كمي كيفيت خاك بادامستان‌هاي چهارمحال‌وبختياري

ازآنجاكه پايداري طولاني‌مدت اكوسيستم‌هاي باغي وابسته به حفظ كيفيت خـاك اسـت، آگـاهي از وضـعيت خـاك‌هـا و بررسي آثار فعاليت‌هاي صورت‌گرفته بر خصوصيات خاك بـسيار مهـم و در مـديريت بوم نظام مـؤثر است. به‌منظور بررسي شاخص كيفيت خاك باغات بادام (Prunus dulcis) تحت شيوه هاي مختلف مديريت شده استان چهارمحال‌وبختياري، 40 نمونه خاك مركب از سه‌نقطه در هر باغ برداشت شد و در نهايت به 6 گروه (سامان، بن، شهركرد، كيار، اردل و فارسان) طبقه‌بندي شدند. براي تعيين شاخص كيفيت خاك، ويژگي خاك شامل pH، EC، كربن آلي كل و محلول در آب، تنفس پايه و ناشي از بستره، جمعيت ميكروبي ريزوسفر، فسفر و پتاسيم قابل‌دسترس خاك مورد تجزيه‌وتحليل قرار گرفت. نتايج نشان داد كه نحوه مديريت باغات بادام در مناطق مختلف روي ويژگي‌هاي خاك و فرايندهاي ارزيابي‌شده در اين مطالعه تأثير گذاشت. پايش خصوصيات خاك نشان داد كه pH بين 7/05 تا 8/48، EC بين 0/23 تا 2/91 دسي‌زيمنس بر متر، تنفس ميكروبي بين 0/44 تا 8/57 ميلي‌گرم CO2 در 100 گرم خاك در روز، كربن آلي 2/09 تا 44/79 گرم بر كيلوگرم، فسفر قابل‌دسترس بين 1/5 تا 122/3 ميلي‌گرم بر كيلوگرم و پتاسيم قابل‌دسترس بين 2/91 تا 3038 ميلي‌گرم بر كيلوگرم بود. اجزاي شاخص كيفيت خاك شامل جزء شيميايي، فعاليت ميكربي، جمعيت ميكروبي و كربن آلي خاك تعيين شد. سهم شوري خاك در كيفيت خاك، به‌دست‌آمده با استفاده از تجزيه عاملي، بيشترين (31 %) بود و پس از آن ضريب معدني‌شدن كربن ميكروبي (27 %)، جمعيت ميكروبي ريزوسفري (24 %) و كربن آلي محلول در آب (18 %) بود. مقادير شاخص كيفيت خاك براي باغ‌هاي بادام سامان، بن، شهركرد، كيار، اردل و فارسان به ترتيب 0/46، 0/40، 0/51، 0/67، 0/54 و 0/37 بود. اين مقادير نشان مي‌دهند كه خاك‌هاي ارزيابي‌شده براي توليد بادام در شهركرد، كيار و اردل مناسب هستند و براي سامان، بن و فارسان نياز به اقدامات مديريتي جدي براي بهبود كيفيت خاك و افزايش پايداري اين اكوسيستم‌هاي كشاورزي وجود دارد.