بررسي تغييرات و امكان سنجي برآورد غير مستقيم كربن آلي خاك مراتع نيمه خشك پس از آتش‌سوزي (مطالعه موردي: حوضه آبخيز گنبد، همدان)

هدف از اين پژوهش بررسي اثر آتش‌سوزي مراتع منطقه گنبد همدان بر ذخيره كربن آلي خاك در دو منطقه شاهد و دچار آتش‌سوزي، پس از گذشت سه سال از آتش‌سوزي، و امكان‌سنجي كاربرد سنجش‌ازدور در برآورد غيرمستقيم كربن خاك است؛ ازاين‌رو پس از گذشت 3 سال از زمان وقوع آتش‌سوزي، 20 نمونه خاك سطحي (عمق 10-0 سانتي‌متري) از منطقه آتش‌سوزي‌شده و 20 نمونه از منطقه شاهد (در مجموع 40 نمونه) به‌صورت سيستماتيك - تصادفي برداشت شد. تغييرات ميزان كربن آلي، نيتروژن كل، اسيديته و شوري خاك سطحي بين مناطق شاهد و آتش‌سوزي با استفاده از آزمون t مستقل مورد بررسي قرار گرفته‌است. سپس به‌منظور بررسي رابطه خطي ذخيره كربن‌ آلي خاك با ساير پارامترها از آزمون همبستگي پيرسون در نرم‌افزار SPSS v.26 استفاده شد. نتايج آزمون t مستقل تفاوت معني‌داري در EC، اسيديته و كربن آلي خاك دو منطقه شاهد و آتش‌سوزي نشان نداد و تنها ميزان نيتروژن كل خاك تفاوت معني‌داري بين دو منطقه داشته‌است. نتايج در منطقه آتش‌سوزي نشان داد، بين كربن آلي خاك و نيتروژن كل ارتباط مثبت معني‌داري به ميزان 0/830 (0/01 p) و با شاخص لختي خاك ارتباط منفي به ميزان 0/727- ديده شده‌است (0/05 p). در منطقه شاهد نيز بين كربن آلي و نيتروژن كل ارتباط مثبت معني‌داري به ميزان 0/627 ديده شد (0/05 p). نتايج پردازش تصاوير لندست 8 (سنجنده OLI-TIRS) در منطقه آتش‌سوزي نشان داد، بين كربن آلي خاك با شاخص روشنايي و شاخص خيسي حاصل از تسلدكپ ارتباط آماري معني‌داري به‌ترتيب به ميزان 0/726- و 0/674 و مؤلفه PC1 حاصل از تجزيه مؤلفه‌هاي اصلي و 0/724- ديده شد (0/05 p). اين نتايج نشان مي‌دهد امكان استفاده از تصاوير تسلدكپ براي پيش‌بيني كربن آلي خاك در مناطق آتش‌سوزي وجود دارد.