مطالعه تطبيقي گونه‌شناسي‌هاي روش در ‌آينده‌پژوهي

‌آينده‌پژوهي، حوزه نوپاي علمي است كه به‌دليل عمر كوتاه، خاصيت بين‌رشتگي، وجه كاربردي و ويژگي‌هاي مطالعه آينده، دچار تكثر روش شده و همين تكثر به سردرگمي آينده‌پژوهان در انتخاب روش مناسب منجر مي‌شود. پژوهشگران تلاش‌هاي زيادي براي نظم‌دهي به روش‌ها و روش‌شناسي اين رشته انجام داده‌اند كه ازجمله آنها گونه‌شناسي‌هاي استقرايي روش ‌آينده‌پژوهي بوده است. در اين گونه‌شناسي‌ها با مرور صدها پژوهش ‌آينده‌پژوهي و با نگاه پسيني، سعي در ارائه يك دسته‌بندي كاربردي براي روش‌ها شده است. بااين‌حال، تاكنون يك كار تطبيقي به‌منظور ارائه تصوير جامعي از گونه‌شناسي روش‌هاي ‌آينده‌پژوهي انجام نشده و به‌نظر مي‌رسد همگرايي لازم درخصوص گونه‌شناسي و دسته‌بندي روش‌هاي ‌آينده‌پژوهي وجود ندارد. مسئله اين پژوهش، مطالعه تطبيقي و هم‌زمان گونه‌شناسي‌هاي روش در ‌آينده‌پژوهي است تا بتوان يك نگاه جامع و يكپارچه به تمام گونه‌شناسي‌هاي صورت‌گرفته ارائه داد. بدين‌منظور گونه‌شناسي‌هاي مختلف شناسايي شده و ازطريق مطالعه تطبيقي سعي در تجميع معيارهاي آنها در چند معيار كلان شد. درنهايت تمام معيارهاي گونه‌شناسي از چهار منظر دسته‌بندي شدند و نشان داده شد كه در يك نگاه جامع مي‌توان روش‌ها را از چهار منظر: ماهيت روش، فرايند روش، هدف روش و قابليت روش دسته‌بندي نمود. اين پژوهش مي‌تواند مقدمه‌اي بر ارائه يك گونه‌شناسي جامع براي روش‌هاي ‌آينده‌پژوهي باشد.