شناسايي و اولويت‌بندي عوامل كليدي موفقيت آينده‌نگاري علم و فناوري در ايران

هدف: آينده‌نگاري علم و فناوري فرايندي مشاركتي، زمان‌بر، پيچيده و دير بازده است. اين ويژگي‌ها موجب شده است كه متولي طراحي و پياده‌سازي اين فرايند در اكثر كشورها، دولت‌ها باشند. شناسايي و اولويت‌بندي عوامل كليدي موفقيت در فرايند آينده‌نگاري، مي‌تواند به تصميم‌گيري بهتر دولت‌ها در طراحي و اجراي آن در كشور كمك نمايد و تصميم‌گيري در زمينه تخصيص بودجه و صرف منابع لازم در اين راستا را تسهيل نمايد. لذا اين پژوهش با هدف شناسايي و اولويت‌بندي عوامل كليدي موفقيت آينده‌نگاري علم و فناوري در ايران، به انجام رسيده است.روش: پژوهش حاضر از منظر هدف، در ذيل پژوهش‌هاي كاربردي مي‌گنجد. داده‌ها به دو شيوۀ كتابخانه‌اي و ميداني گرداوري شدند و براي اولويت‌بندي عوامل از روش «تحليل شبكه‌اي» استفاده شده است.يافته‌ها: برونداد تحليل شبكه‌اي داده‌ها نشان داد كه 41 عامل كليدي، موفقيت آينده‌نگاري علم و فناوري در ايران را متاثر مي‌سازند كه بر پايه آراء خبرگان، 10 عامل برپايي كارگاه‌هاي آموزشي در مراحل آغازين فرايند آينده‌نگاري (0.338)، لحاظ فناوري‌هاي نرم (0.332)، تاسيس نهاد يا تيم آينده‌نگاري (0.329)، الزام دولتي (0.321)، تقويت هوش فناورانه (0.320)، جذابيت در كنار امكان‌پذيري فناوري‌ها (0.317)، توجّه به حوزه‌هاي نوظهور ميان‌رشته‌اي (0.313)، تكرار فعاليت‌هاي آينده‌نگاري به شكلي قاعده‌مند (0.311)، تمركز بر پيامدهاي دسته دوم و سوم (0.303) و طرح اوليه (0.301) با وزن نهايي بالاتر از 0.30 داراي اهميت بيشتري هستند.نتيجه‌گيري: توجه ويژه به عوامل كليدي اولويت‌دار كه بيشترين وزن نهايي را در تحليل شبكه‌اي به خود اختصاص داده‌اند، به تصميم-گيرندگان و مديران دولتي متولي فرايند آينده‌نگاري علم و فناوري در ايران توصيه مي‌گردد.