شناسايي و اولويت بندي عوامل كليدي موفقيت آينده نگاري علم و فناوري در ايران

آينده‌‌پژوهي دانشي فرارشته‌‌اي و نوپديد است كه به سرعت در حال كسب مشروعيت و گسترش در عرصه‌‌هاي نظري و عملي است. بخش-هاي نظامي و امنيتي همواره از مشتريان اصلي تحليل‌هاي اينده‌پژوهانه بوده‌اند. يكي از موانع عمده در راه تعميم آينده‌‌پژوهي و كسب مشروعيتِ فراگيرِ علمي، چالش‌هاي معرفت‌‌شناسانه در اين حوزه است. اين نوشتار ضمن بررسي تطابق آينده‌‌پژوهي با چارچوب رايج در پژوهش‌‌هاي علوم اجتماعي، مروري بر پارادايم‌‌هاي فلسفه‌‌ي علم و به ويژه برخي پارادايم‌‌هاي متقدّم همچون واقع‌‌گرايي انتقادي و عملگرايي دارد؛ در ادامه مقاله مي‌‌كوشد در پيِ پارادايم فلسفي مناسبي براي آينده‌‌پژوهان مسلمان باشد كه اين مسير، سرانجام به پيشنهادِ خامِ واقع‌گرايي اسلامي (با مذاق حكمت متعاليه و يا واقع‌گرايي علامه طباطبايي) مي‌انجامد.به اين ترتيب مطالعات آينده‌پژوهانه در حوزه‌هاي دفاعي مي‌تواند از رهگذر ابتنا بر يك چارچوب معرفت شناسانه‌ي مستحكم كه در آن حُجيتِ عقل و نقل پذيرفته شده، از دستاوردهاي دانشكده هاي نظامي و حوزه‌هاي علميه به صورت همزمان بهره‌مند شوند.