مفهوم شناسي حسن نيت در حقوق عمومي

حسن نيت مفهومي است كه تا كنون در حوزه‏هاي مختلف حقوقي مطرح گرديده، اما در حقوق عمومي مفهومي تازه محسوب مي‏شود. در حالي كه حقوق عمومي در برداشت‏هاي مدرن حقوق بشري، بر پايه حسن نيت استوار است تا حاكمان نگاهي مبتني بر اعتماد به شهروندان داشته و در عملكرد خود، به اداره‏شوندگان وفادار باشند؛ چنانكه حسن نيت شهروندان نسبت به حاكمان نيز باعث ساماندهي بهتر امور جامعه مي‏گردد. حسن نيت گاهي به مفهوم صداقت، وفاداري و اقدام منصفانه و گاهي به مفهوم اشتباه موجه و جهل قابل حمايت است. تعريف مفهوم ذهني و نسبي حسن نيت، همانند مفاهيم عدالت و انصاف و اخلاق حسنه دشوار و همراه با ابهام مي‏باشد؛ از اين رو توصيف آن از طريق مفاهيم متضادي چون سوء نيت، سوء استفاده از اختيار و تقلب و در كنار توجه به كاربردهاي آن ممكن مي‏گردد. حسن نيت در برخي كاركردها، فرض حقوقي در نظر گرفته مي‏شود و بار اثبات بر عهده مدعي خلاف آن است اما گاهي هم به اصل حقوقي و معيار رفتاري تعبير مي‏گردد. اين مقاله در پي آن است كه به چيستي مفهوم حسن نيت در حقوق عمومي بپردازد و با توجه به كاربرد آن در قوانين و رويه قضايي اداري، ورود اين مفهوم به حيطه حقوق عمومي را امكان‏سنجي نمايد. بر اساس يافته اين پژوهش، معاني حسن نيت در حقوق عمومي تفاوت چنداني با ساير حوزه‏هاي حقوقي ندارد ولي كاربرد آن متفاوت مي‏باشد. در نتيجه طرح چنين مفهومي مي‏تواند به تدريج خلأ آن در قوانين و رويه قضايي اداري ايران را تكميل كند.