زمين ‌شناسي، كانه ‌زائي و زمين ‌شيمي كانسار مس هاشم ‌آباد (جنوب نائين)

كانسار مس هاشم ‌آباد، در جنوب ‌خاور استان اصفهان (نائين)، در پهنه ايران مركزي و مجموعه‌ آتشفشاني منسوب به كرتاسه قراردارد. اين سامانه، بخشي از توالي حوضه نائين - اردستان، به ‌لحاظ زمين ‌شناسي شامل گدازه‌هاي زيردريايي، آذرآواري - رسوبي و سنگهاي اولترابازيك به‌سن كرتاسه فوقاني مي‌باشند كه در محيطي كششي تشكيل شده‌اند. اين مجموعه در پهنه‌اي تكتونيزه (غالبا سامانه‌هاي گسلي امتدادلغز) در مجاورت كمان آتشفشاني اروميه-دختر قرار دارند. عمده واحدهاي دگرسان و تا حدودي دگرگون در اين محدوده شامل گدازه‌هاي بازالتي، آندزيتي، آندزيت‌بازالتي، ريوليتي و نهشته‌هاي توفي با تركيب ريوليتي كرتاسه مياني-فوقاني و توده‌هاي نيمه‌عميق جوانتر مي‌باشند كه جايگيري آنها در ارتباط با گسل‌هاي امتدادلغز مي‌باشد. در اين بين، واحدهاي آندزيت تا آندزيت بازالتي با بيشترين رخنمون ميزبان اصلي كانه‌زايي مس ميباشند. انواع دگرساني‌هاي پروپيليتيك، آرژيليك، سريسيتي، سيليسي، كربناتي و سولفيدي‌شدن قابل تشخيص هستند كه اغلب در امتداد شكستگي‌ها توسعه بيشتري نشان مي‌دهند. هرچند با نزديك‌‌شدن به پهنه‌كانه‌دار بر شدت سيليسي‌ و كربناتي‌شدن افزوده مي‌شود. كانه‏زايي در اين پهنه، عمدتا به‌صورت همخوان (دانه‌پراكنده و لنزي) با لايه‌بندي و در امتداد گسل‌هاي محلي و قطع‌كننده به‌صورت چينه‌كران تشكيل شده‌اند. ساخت و بافت‌ها شامل رگه-رگچه‌‌اي، پركننده فضاي‌خالي، دانه‌پراكنده و جانشيني و كاني‌هاي اصلي كالكوسيت، بورنيت، كالكوپيريت و پيريت و كاني‌هاي ثانويه كووليت، كالكوسيت‌ثانويه، مالاكيت، هماتيت، گوتيت و آزوريت مي‌باشند. مطالعات زمينشيميايي، حاكي از پتانسيل بالاي آن از نقطه‌نظر كانه‌زايي مس درحد غني‌شده مي‌باشد. با توجه به شواهد و پارامترهايي چون محيط‌تكتونيكي، سنگ‌ميزبان، ساخت و بافت، كاني‌شناسي، دگرساني، پاراژنز، ژئوشيمي و مقايسه آنها با ويژگي‌هاي ذخاير مس با ميزبان آتشفشاني-رسوبي، اين كانسار بيشترين شباهت را به كانسار‌هاي تيپ مانتو دارد.