تبيين معرفت‌شناسي تغيير (تحليلي واسازانه دربارۀ تغيير و حركت)

قصد اين تحقيق و واكاوي، تبيين زمان بر مبناي ديدگاه برساخت‌گرايي حركت جوهري است. اين فعاليت با شيوۀ واسازي انجام شده است. واسازي، بازخواني و تجزيه‌وتحليل كردن هر موضوعي از طريق مركززدايي از آن و دستيابي ابعادي از موضوع است، كه به‌طور معمول ناديده گرفته مي‌شود. در مجموع، نظريه‌هاي زمان به دو دسته تقسيم مي‌شوند: نظريه‌هاي تغيير ماهوي، كه تغيير را صرفاً مربوط به ظواهر، نام و لايه‌هاي رويين نظام هستي و تمامي پديده‌هاي آن مي‌دانند و نظريه‌هايي كه زمان را برساختۀ حركت جوهري و تغيير و تحول بنيادين پديده‌ها در نظر مي‌گيرند. با به چالش‌كشيدن مضامين مندرج در ديدگاه تغيير ماهيات، فضا براي به‌ميدان‌آمدن ديدگاه بر ساخت‌گرايي حركت جوهري هدف‌دار متعالي، هموار گرديد. بر اساس رويكرد برساخت‌گرايي حركت جوهري هدف‌دار، تمام پديده‌هاي هستي و مخصوصاً انسان، با توجه به نياز و فقر وجودي، سراپا در حال حركت در مسير خالق يگانه‌اند. مركزيت‌يافتن رويكرد برساخت‌گرايي حركت جوهري و بنيادين، دلالت‌هايي براي تعليم‌وتربيت دارد؛ بدين ترتيب كه تعليم‌وتربيت بيش از پيش ماهيتي ديني و بر طبق حركت جوهري، جهان هستي بر اساس فقر ذاتي خود نيازمند محرك قيومي است كه هر لحظه در حال آفرينش و ابداع باشد تا بتواند هويت لحظه‌اي و سيلاني جهان و انسان را شكل دهد و جهان حادث به حدوث ذاتي(و نه حدوث يا قديم زماني) است.