تحليلي بر عوامل و مولفه هاي منظر شهرهاي اسلامي با تاكيد بر بازار قديم

زمينه و هدف: ناحيه تاريخي شهرها ميراث ارزشمندي است كه در طول زمان در هويت‌بخشي به حيات شهري نقش ويژه‌اي ايفا مي‌كند. لذا در اين ميان شناخت تاريخي عناصر تشكيل‌دهنده شهرها و نقش پايداري آن‌ها در پويايي و ماندگاري شهرها بسيار تعيين‌كننده است. در اين ميان بازار از ديرباز تاكنون يكي از محل‌هاي اجتماعي و پراهميت هم از نظر اقتصادي و هم از نظر فرهنگي، سياسي، اجتماعي و شهري بوده است.روش شناسي: در اين مقاله با شناخت مقوله بازار و نقش آن در توسعه شهر و بالاخص شهرهاي اسلامي به شناسايي عوامل موثر بر بازار قديم در جهت تحليل چهره و عملكرد بازار با استفاده از روش تحليل كيفي و براساس مطالعه اسنادي و با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA پرداخته شده است.يافته ها و نتيجه گيري: نتايج اين تحقيق نشان داد كه  در مطالعات گذشته 9 مولفه اصلي دربرگيرنده 91 مولفه‌هاي فرعي مختلف وجود دارد. كه عبارتند از: خصوصيات بازار، معماري و شكل بازار، منظر شهري، اثرات اسلامي بودن بازار، ويژگي‌هاي بازار اسلامي، تغييرات و تطور بازار، مكان بازار، عناصر بازار، كاركردهاي بازار. همچنين نتايج نشان داد كه كاركردهاي بازار شامل كاركردهاي اقتصادي، سياسي، مذهبي، فرهنگي، اجتماعي، تفريحي و ارتباطي بوده كه براي انجام اين كاركردها عناصر بازار شامل اجزاي مختلف اقتصادي بازار (دكان، راسته اصلي و فرعي، سرا (خان)، خانبار، قيصريه، چهارسو، ميدان، جلوخان و خجره)، مسجد، زيارتگاه، مدرسه، آب انبار، سقاخانه، كاروانسرا و حمام وجود داشته است.