بررسي اسم‌هاي مركب برون‌مركز دوجزئي فاقد پايۀ فعلي زبان فارسي در چارچوب صرف ساخت‌محور

تركيب يكي از زاياترين فرايند‌هاي واژه‌سازي است. با توجه به وجود و يا نبود هسته، واژه‌هاي مركب به دو طبقۀ واژه‌هاي مركب درون‌مركز و واژه‌هاي مركب برون‌مركز دسته‌بندي مي‌شوند. اين مقاله به بررسي اسم‌هاي مركب برون‌مركز فاقد پايۀ فعلي زبان فارسي در چارچوب صرف ساخت‌محور بوي (2010) و كشف روابط معنايي موجود در طرحواره‌هاي ساختي براساس انگاره‌هاي روابط معنايي جكندوف (2010) و گيرجو و همكاران (2005) مي‌پردازد. داده‌هاي پژوهش از فرهنگ معاصر فارسي (1381)، رسانه‌ها و گفت‌وگوهاي روزمره جمع‌آوري شده‌اند كه حدود 450 واژه را شامل مي‌شود. اسم‌هاي مركب برون‌مركز در دو طبقه‌بندي متفاوت بررسي شده‌اند. طبقه‌بندي اول براساس رابطۀ معنايي ميان هستۀ معنايي و اجزاي دروني واژه‌هاي مركب انجام شده است كه با توجه به داده‌هاي پژوهش، 9 رابطۀ معنايي ميان هستۀ معنايي و اجزاي دروني واژه‌هاي مركب، و 11 رابطۀ معنايي ميان اجزاي دروني واژه‌ها يافت شد. طبقه‌بندي ديگر با توجه به هستۀ معنايي بيروني صورت گرفته است تا بتوان با استفاده از آن، الگوهايي براي ساخت اسمِ «ابزار، گياه، حيوان، مكان، خوردني، جزئي از چيزي، شغل، تخصص، مقام اجتماعي، جايگاه شغلي، وضعيت شخص، بيماري، ماده، علامت، وزن موسيقي/شعر، شكل هندسي، شيء، دعا و بازي» در زبان فارسي به دست داد.